icon-rss-large

www.wyprawy-mostowe.pl | Login

RSS | Email

XIV WYPRAWA MOSTOWA MOSTY NA DUNAJU I DNIEPRZE 2008

Dodano :2012-03-28 08:52:09

XIV WYPRAWA MOSTOWA
"MOSTY NA DUNAJU I DNIEPRZE 2008"

RELACJA Z WYPRAWY:

Historia Wypraw Mostowych, organizowanych przez Katedr─Ö Budowy Mostów i Tuneli Politechniki Krakowskiej pod kierunkiem Profesora Kazimierza Flagi datuje si─Ö od 1991 r., gdy po transformacji ustrojowej zaistnia┼éy warunki do wyjazdów na Zachód. W latach 1991-2007 zorganizowano 13 takich Wypraw o charakterze naukowo-technicznym, w ramach których zwiedzono obiekty mostowe w wi─Ökszo┼Ťci krajów Europy pó┼énocnej, zachodniej i po┼éudniowo-zachodniej.
Tym razem XIV Wyprawa Mostowa zawita┼éa w kraje Europy po┼éudniowo-wschodniej, a to za spraw─ů mostów na dwóch du┼╝ych rzekach europejskich: Dunaju o d┼éugo┼Ťci 2850 km – drugiej pod wzgl─Ödem d┼éugo┼Ťci w Europie i Dnieprze o d┼éugo┼Ťci 2285 km – czwartej w Europie. Chc─ůc zrealizowa─ç program wyprawy musieli┼Ťmy przejecha─ç a┼╝ 7000 km, przez 8 krajów europejskich: S┼éowacj─Ö, W─Ögry, Chorwacj─Ö, Serbi─Ö, Rumuni─Ö, Bu┼égari─Ö i ponownie Rumuni─Ö, Mo┼édow─Ö i Ukrain─Ö, nie licz─ůc oczywi┼Ťcie Polski. Realizacj─Ö programu rozpocz─Öli┼Ťmy od ┼Ťrodkowego Dunaju (Štúrovo – Esztergom, Budapeszt) i dalej posuwali┼Ťmy si─Ö wzd┼éu┼╝ tej rzeki a┼╝ do jej uj┼Ťcia delt─ů do Morza Czarnego. Tu dokonali┼Ťmy, przez mosty na Prucie, Dniestrze, Bohu i Dnieprze – u ich uj┼Ťcia do Dunaju lub Morza Czarnego – przeskoku do Odessy i na Krym, sk─ůd udali┼Ťmy si─Ö do Kijowa ze swoimi pot─Ö┼╝nymi mostami na Dnieprze. Stamt─ůd ju┼╝ przez Lwów do Krakowa.
Wyprawa trwa┼éa 16 dni, od 5 - 20.07.2008 r. Wzi─Ö┼éo w niej udzia┼é 47 uczestników plus pilot Franciszek Brodzki i dwóch kierowców autokaru, reprezentuj─ůcych Agencj─Ö Turystyczn─ů „Animator” z Czechowic-Dziedzic. W┼Ťród uczestników by┼éy osoby z Krakowa (17), Starachowic i Katowic (po 5), ┼üodzi i Cz─Östochowy (po 3), Kielc, Gliwic i Siemianowic ┼Ül─ůskich (po 2), oraz Prudnika, Sosnowca, Cieszyna, Ko┼Ťcieliska, Zakopanego, Tarnawy, Skawiny i Wroc┼éawia (po 1). Reprezentowali oni uczelnie wy┼╝sze (11), mostowe przedsi─Öbiorstwa projektowe (11), mostowe przedsi─Öbiorstwa wykonawcze (10), administracj─Ö drogowo-mostow─ů (2), inne zawody in┼╝ynierskie (4), zawody humanistyczne (4), zawody lekarskie (5).

SŁOWACJA
Rozpocz─Öli┼Ťmy w dniu 5.07.2008 r. wczesnym rankiem, wyruszaj─ůc z Krakowa przez My┼Ťlenice, Chy┼╝ne, Orawski Podzamok, Zwole┼ä do Štúrova na granicy s┼éowacko-w─Ögierskiej. W My┼Ťlenicach poddali┼Ťmy analizie i krytyce wznoszon─ů tam - metod─ů nasuwania pod┼éu┼╝nego – estakad─Ö na skrzy┼╝owaniu „zakopianki” z drog─ů do Bochni. Orawski Podzamok prezentuje si─Ö okazale z nowo oddanego do u┼╝ytku odcinka autostrady. ┼Üredniowieczny zamek w Zwoleniu z XIV w. (siedziba husyckiego wodza Jana Jiskry z XV w.) obje┼╝d┼╝amy tylko kilka razy wko┼éo.
Štúrovo, dawniej Parkany, gdzie w dniach 7-9 pa┼║dziernika 1683 r. zosta┼éa stoczona zwyci─Öska bitwa wojsk polskich i austriackich pod dowództwem Jana III Sobieskiego z armi─ů tureck─ů. Miasto graniczne nad Dunajem z W─Ögrami. St─ůd do miejscowo┼Ťci Esztergom na drugim brzegu Dunaju prowadzi most Marii-Walerii ponownie otwarty dla ruchu (po zniszczeniach II wojny ┼Ťwiatowej) dopiero 11 pa┼╝dziernika 2001 r. Jest to pot─Ö┼╝ny 5-prz─Ös┼éowy most stalowy z lat 1893-1895, z jazd─ů do┼éem, z┼éo┼╝ony z 1-prz─Ös┼éowych d┼║wigarów kratowych o ┼éukowym przekroju pasa górnego i dolnego (pod pomostem). Rozpi─Öto┼Ť─ç ┼Ťrodkowego prz─Ös┼éa 119,00 m, max. wysoko┼Ť─ç d┼║wigarów kratowych 14,00 m, szeroko┼Ť─ç pomostu 10,82 m.

W─śGRY
Esztergom (po polsku Ostrzyhom) le┼╝y 50 km na pó┼énoc od Budapesztu. Do XIII w. by┼é pierwsz─ů stolic─ů W─Ögier. Zwiedzamy tam najstarsz─ů w─Ögiersk─ů bazylik─Ö, gdzie koronowano w 1000 r. pierwszego króla W─Ögier Stefana I. W bazylice zwiedzamy Bakócz kápolna z 1507 r., kaplic─Ö kardyna┼éa Tomasza Bakocza z czerwonego marmuru, z bia┼éym o┼étarzem z marmuru karraryjskiego oraz podziemia katedry z grobowcem kardyna┼éa Józsefa Mindszenty’ego (1892-1975), prymasa W─Ögier w czasach rewolucji w─Ögierskiej 1956 r.
Dalej droga nasza prowadzi┼éa wzd┼éu┼╝ Dunaju przez Visegrád, wysokie wzgórze zamkowe z cytadel─ů i renesansowym pa┼éacem króla Marina Korwina z XV w. a┼╝ do Szentendre na pó┼énoc od Budapesztu, którego jednak z braku czasu nie zwiedzamy. Jest to malownicze miasteczko (20 tys. mieszka┼äców) z urokliw─ů barokow─ů starówk─ů, zasiedlone przez kolonistów serbskich, dalmaty┼äskich i greckich, miasto ludzi sztuki. Ca┼éo┼Ťci dope┼éniaj─ů wie┼╝e 7-miu starych ko┼Ťcio┼éów z krzy┼╝ami greckimi.
Z wysoko┼Ťci Szentendre ogl─ůdamy w oddali znajduj─ůcy si─Ö w budowie most Megyeri na autostradzie MO wokó┼é Budapesztu, pomi─Ödzy Pesztem a wysp─ů Szentendre. Jest to dwupylonowy, stalowy most podwieszony o rozpi─Öto┼Ťci g┼éównego prz─Ös┼éa 300,00 m (najwi─Ökszego na W─Ögrzech). Pylon A-owy, dwie p┼éaszczyzny olinowania, zakotwionego do stalowych belek ortotropowego pomostu.
Pod wieczór wje┼╝d┼╝amy do stolicy W─Ögier Budapesztu (1,8 mln mieszka┼äców), dokonujemy pierwszego objazdu mostów na Dunaju, wieczór i kolacj─Ö sp─Ödzamy w „tsardzie” na przedmie┼Ťciach miasta, przy d┼║wi─Ökach skocznych w─Ögierskich czardaszy.
Nast─Öpnego dnia 6.07.2008 r., przy pi─Öknej s┼éonecznej pogodzie, zwiedzamy mosty Budapesztu na Dunaju. Opuszczamy 2 najbardziej na pó┼énoc po┼éo┼╝one mosty: Kolejowy Most Pó┼énocny, 7-mio prz─Ös┼éowy, kratownicowy o rozpi─Öto┼Ťci prz─Öse┼é 92,00 m i drogowo-tramwajowy most Árpáda, 12-to prz─Ös┼éowy most blachownicowy o max. rozpi─Öto┼Ťci prz─Öse┼é 103,00 m. Mosty te ogl─ůdali┼Ťmy wczoraj wieczorem z okien autobusu. Natomiast zwiedzamy do┼Ť─ç dok┼éadnie pozosta┼ée mosty Budapesztu (id─ůc na po┼éudnie):
most Ma┼égorzaty (Margit hid), stalowy, 6-prz─Ös┼éowy most ┼éukowy z jazd─ů gór─ů o max. rozpi─Öto┼Ťci prz─Öse┼é 100,93 m, zbudowany w latach 1872-1876 i odbudowany po zniszczeniach wojennych, w latach 1946-1948,
most ┼üa┼äcuchowy (Széchenyi – Lánchid hid), wisz─ůcy most ┼éa┼äcuchowy, wizytówka Budapesztu, most zbudowany w latach 1839-1849 przez Tierneya (anglika) i Adama (szkota) Clarków, odbudowany w latach 1948-1949, o rozpi─Öto┼Ťci g┼éównego prz─Ös┼éa 202,62 m, z charakterystycznymi kamiennymi monumentalnymi pylonami,
most El┼╝biety (Erzseébet hid), wisz─ůcy most stalowy zbudowany pierwotnie w latach 1887-1903, kompletnie przebudowany po zniszczeniach wojennych, w latach 1959-1964. Rozpi─Öto┼Ť─ç g┼éównego prz─Ös┼éa 290,00 m, ci─Ögna linowe, pylony w kszta┼écie ram portalowych,
most Wolno┼Ťci (Szabadság hid), stalowy kratownicowy most wspornikowy, 3-prz─Ös┼éowy o rozpi─Öto┼Ťci g┼éównego prz─Ös┼éa 175,00 m, zbudowany w latach 1894-1896, odbudowany w latach 1945-1946. Most o pi─Öknej sylwetce, g┼éowice czterech wie┼╝yczek nad filarami zdobi─ů tulury, mistyczne ptaki ze staro w─Ögierskich legend,
most Petofiego (Petöfi hid), stalowy, 3-prz─Ös┼éowy most kratownicowy z jazd─ů gór─ů, o nowoczesnej sylwetce, zbudowany w latach 1933-1937, odbudowany w latach 1945-1952. Rozpi─Öto┼Ťci prz─Öse┼é 112,00x154,00x112,00 m,
most Lágymányosi, najm┼éodszy stalowy most drogowy w Budapeszcie, zbudowany w latach 1992-1995, zaprojektowany w stylu postmodernistycznym. Most belkowy o dwukomorowym przekroju skrzynkowym, dodatkowo podwieszony do trójk─ůtnych wieszaków zamocowanych do pylonów dr─ů┼╝kowych,
Kolejowy Most Po┼éudniowy (Déli hid), jest najstarsz─ů i najwa┼╝niejsz─ů przepraw─ů kolejow─ů przez Dunaj. Zbudowany w latach 1873-1877, odbudowany po zniszczeniach wojennych w latach 1948-1953. Most belkowy kratownicowy, 4-ro prz─Ös┼éowy o rozpi─Öto┼Ťci prz─Öse┼é 2 x 97,80+2 x 98,52 m, s─ůsiaduje bezpo┼Ťrednio z mostem Lágymányosi.
Zwiedzaj─ůc te mosty podziwiamy wspania┼é─ů panoram─Ö Budy, z gór─ů Gellerta, zamkiem królewskim, ko┼Ťcio┼éem ┼Ťw. Macieja i Baszt─ů Ryback─ů, a tak┼╝e Pesztu: z gmachem Parlamentu i katedr─ů ┼Ťw. Stefana. W katedrze uczestniczymy we wspania┼éej mszy ┼Ťw. wed┼éug Liszta, ┼Ťpiewanej przez chóry. Pora opu┼Ťci─ç pi─Ökny Budapeszt, bo czekaj─ů nas w tym dniu jeszcze liczne atrakcje turystyczne i mostowe. Wyje┼╝d┼╝amy z Budapesztu przez 2 nowoczesne mosty na obwodnicy autostrady MO, wokó┼é Budapesztu, a to mosty Hárosi i Soroksári. Oddane zosta┼éy do u┼╝ytku w 1990 r. i przekraczaj─ů dwie odnogi Dunaju, tworz─ůce wysp─Ö Csepel. Most Hárosi jest zespolonym mostem belkowym 9-cio prz─Ös┼éowym o max. rozpi─Öto┼Ťci 108,50 m, z jednokomorow─ů skrzynk─ů stalow─ů o sta┼éej wysoko┼Ťci. Most Soroksári jest mostem betonowym belkowym 17-to prz─Ös┼éowym o max. rozpi─Öto┼Ťci 74,00 m, wykonanym w technologii betonowania nawisowego. W przekroju poprzecznym s─ů to dwie niezale┼╝ne skrzynki o zmiennej wysoko┼Ťci.
Dalej mamy wspania┼é─ů plejad─Ö mostów przez Dunaj, od Budapesztu do granicy chorwackiej. S─ů to w kolejno┼Ťci:
most Pentele w Dunaújvaros, 60 km na po┼éudnie od Budapesztu, oddany do u┼╝ytku w 2007 r. G┼éówn─ů nurtow─ů cz─Ö┼Ť─ç ca┼éej przeprawy autostrady A8 stanowi stalowy most ┼éukowy z jazd─ů do┼éem o rozpi─Öto┼Ťci 307,80 m (najwi─Öksza rozpi─Öto┼Ť─ç mostu na W─Ögrzech). Ca┼éa konstrukcja dwóch nachylonych do ┼Ťrodka ┼éuków by┼éa zmontowana na lewym brzegu rzeki, po czym umieszczono j─ů na barkach i przetransportowano w po┼éo┼╝enie docelowe,
most Beszédes József w Dunaföldvar jest jednym z dwóch starych obiektów na Dunaju w po┼éudniowej cz─Ö┼Ťci W─Ögier. Zbudowany w latach 1928-1930, odbudowany w latach 1948-1951, by┼é mostem kolejowo-drogowym, w 2001 r. zlikwidowano zintegrowany z jezdni─ů tor. Ustrój no┼Ťny stanowi 4-prz─Ös┼éowa, ci─ůg┼éa kratownica z jazd─ů do┼éem o rozpi─Öto┼Ťci 2 x 109,44 x 2 x 136,80 m. Krata o zmiennej wysoko┼Ťci konstrukcyjnej, od 11,50 m w prz─Ös┼éach do 18,33 m nad podporami,
most Szent László w Szekszárd o ca┼ékowitej d┼éugo┼Ťci 916 m (520 m most nurtowy i 196 m most zalewowy), zbudowany w 2002 r. jest mostem stalowym, belkowym o sta┼éej wysoko┼Ťci konstrukcyjnej 3,78 m. Ustrój no┼Ťny stanowi stalowa skrzynka z pochylonymi ┼Ťrodnikami i ortotropow─ů p┼éyt─ů pomostu,
most Türr István w Baja zbudowano w latach 1906-1909 jako kolejowo-drogowy. Po wojnie most odbudowano w 1950 r., a w 1989 r. poszerzono go o obustronne wsporniki z pomostem ortotropowym, dla ruchu drogowego. W 1999 r. zasz┼éa konieczno┼Ť─ç podwieszenia tych wsporników do kratownic g┼éównych. Most jest 4-ro prz─Ös┼éow─ů kratownic─ů ci─ůg┼é─ů z jazd─ů do┼éem o zmiennej wysoko┼Ťci i max. rozpi─Öto┼Ťci prz─Ös┼éa 103,56 m. Wysoko┼Ť─ç konstrukcyjna kratownicy wynosi od 9,30 m (w prz─Ös┼éach) do 13,00 m (na podporach).
Po drodze zwiedzamy jeszcze Kalocs─Ö, le┼╝─ůc─ů 120 km na po┼éudnie od Budapesztu. To 18-tysi─Öczne miasto nale┼╝y do naj┼éadniejszych miejscowo┼Ťci w regionie. Kojarzy si─Ö ze sproszkowan─ů papryk─ů, pi─Öknymi ludowymi haftami i pi─Ökn─ů ceramik─ů. Jedno z dwóch najstarszych arcybiskupstw na W─Ögrzech (obok ostrzyhomskiego). Zwiedzamy monumentaln─ů katedr─Ö barokow─ů z 1754 r., ogl─ůdamy pa┼éac arcybiskupi z XVIII w., kolumn─Ö ┼Ťw. Trójcy, Muzeum Papryki oraz galeri─Ö br─ůzowych pos─ůgów biskupów po┼Ťrodku deptaku Szent István Király.
Na nocleg zje┼╝d┼╝amy do miejscowo┼Ťci Pécsvárad (15 km na pó┼énocny wschód od Pécsu) do hotelu István Király, zbudowanym na ruinach opactwa, za┼éo┼╝onego w 998 r. przez króla Stefana I.
Nast─Öpny trzeci dzie┼ä Wyprawy 7.07.2008 r. rozpoczynamy od zwiedzania Pécsu. Jest to czwarte pod wzgl─Ödem wielko┼Ťci miasto W─Ögier (162 tys. mieszka┼äców) po┼éo┼╝one malowniczo u stóp gór Mecsek, 200 km na po┼éudnie od Budapesztu i 30 km na pó┼énoc od granicy z Chorwacj─ů. Nale┼╝y do najstarszych i najbardziej egzotycznych miast W─Ögier. Ma zabytki wczesnochrze┼Ťcija┼äskie, natomiast architektura osma┼äska z czasów tureckich przetrwa┼éa tu w skali nie notowanej na W─Ögrzech. Zwiedzamy katedr─Ö ┼Ťw. Piotra i Paw┼éa (przebudowan─ů w XIX w.), mauzoleum wczesnochrze┼Ťcija┼äskie z VI w., Káptolan utc─Ö – alej─Ö muzeów, Széchenyi tér – g┼éówny plac miasta z meczetem Gázi Kászim Pasa (obecnie zamienionym na ┼Ťródmiejski ko┼Ťció┼é parafialny z krzy┼╝em nad pó┼éksi─Ö┼╝ycem na kopule ┼Ťwi─ůtyni), konnym pomnikiem Jánosa Hunyadyego, wapienn─ů kolumn─ů Trójcy ┼Üwi─Ötej, fontann─ů Zsolnay. Zwiedzanie ko┼äczymy na Király utca – zamkni─Ötej dla ruchu ko┼éowego g┼éównej promenadzie miasta.
Po drodze do Chorwacji zatrzymujemy si─Ö w Mohaczu, miejscu gdzie w 1526 r. dosz┼éo do s┼éynnej kl─Öski ┼║le zorganizowanej armii w─Ögierskiej z trzykrotnie liczebniejsz─ů armi─ů tureck─ů. Bitwa ta przes─ůdzi┼éa o 150-letniej niewoli tureckiej. Zgin─ů┼é w niej kwiat rycerstwa w─Ögierskiego i polskiego, a w┼Ťród nich m┼éodociany król W─Ögier Ludwik II Jagiello┼äczyk (bratanek króla Zygmunta Starego).

CHORWACJA
Granic─Ö z Chorwacj─ů przekraczamy w miejscowo┼Ťci Udvar, po czym kierujemy si─Ö do Osijeku, gdzie czekaj─ů ju┼╝ na nas wspó┼épracownicy profesora Zvonimira Mari─çia. Zwiedzamy z nimi Stare Miasto w Osijeku oraz mosty na Dravie (749 km), dop┼éywie Dunaju. Osijek jest czwart─ů co do wielko┼Ťci aglomeracj─ů kraju (105 tys. mieszka┼äców). Zwiedzamy niewielk─ů starówk─Ö zwan─ů twierdz─ů (Trvda), która otoczona murami strzeg┼éa przeprawy przez Drav─Ö. Zachowa┼éa si─Ö ona w prawie niezmienionej formie od XVIII w., z którego pochodzi wi─Ökszo┼Ť─ç zabytków (ratusz, kamieniczki z trójk─ůtnymi szczytami, fontanna, zabytkowe ko┼Ťcio┼éy ┼Ťw. Jakuba, ┼Ťw. Krzy┼╝a i inne). Osijek podczas ostatniej wojny z Serbi─ů by┼é miesi─ůcami ostrzeliwany, wida─ç jeszcze zniszczone domy. Z mostów Osijeku zwiedzamy:
belkowy, 3-prz─Ös┼éowy most stalowy o przekroju w kszta┼écie skrzynki 1-komorowej o zmiennej wysoko┼Ťci konstrukcji. Estakady dojazdowe z belek spr─Ö┼╝onych typu T, z p┼éyt─ů pomostu wylewan─ů na mokro,
wisz─ůc─ů stalow─ů k┼éadk─Ö dla pieszych o rozpi─Öto┼Ťci g┼éównego prz─Ös┼éa 210 m, szeroko┼Ťci 5,0 m, zbudowan─ů w latach 1979-1980. Pylony o wysoko┼Ťci 30,0 m maj─ů wystudiowan─ů form─Ö, rozbudowan─ů przestrzennie w postaci 4 naro┼╝nych „nóg” o krzywoliniowym zarysie. K┼éadka jest elementem nabrze┼╝a spacerowego nad Drav─ů oraz po┼éo┼╝onej po drugiej stronie rzeki pla┼╝y i k─ůpieliska „Copacabana”.
Z daleka notujemy jeszcze 2 mosty przez Drav─Ö w Osijeku, a to betonowy ci─ůg┼éy, drogowy most belkowy oraz kratownicowy most kolejowy. Opuszczamy Osijek i przez Vukovar udajemy si─Ö na przej┼Ťcie graniczne z Serbi─ů w miejscowo┼Ťci Ba─Źka Palanka. Vukovar, dzisiaj odbudowany, by┼é terenem zaciek┼éych walk mi─Ödzy Serbami i Chorwatami w czasie ostatniej wojny ba┼éka┼äskiej. Obrona miasta, w której zgin─Ö┼éo w 1991 r. ponad 7,5 tys. ludzi, a wielu pó┼║niej zamordowano, uros┼éa w legend─Ö; Vukovar zosta┼é og┼éoszony chorwackim miastem – bohaterem.

SERBIA
Granica w Ba─Źka Palanka jest na mo┼Ťcie na Dunaju. Zatrzymanie si─Ö jest niemo┼╝liwe, z oddali identyfikujemy most jako 9-prz─Ös┼éow─ů, stalow─ů, skrzynkow─ů belk─Ö ci─ůg┼é─ů. Max. rozpi─Öto┼Ť─ç prz─Ös┼éa 160,00 m. Pod wieczór doje┼╝d┼╝amy do miejscowo┼Ťci Novi Sad, gdzie zwiedzamy mosty na Dunaju. Nowy Sad, stolica Wojwodiny, liczy ponad 250 tys. mieszka┼äców i jest drugim pod wzgl─Ödem wielko┼Ťci miastem Serbii. Uwa┼╝any jest za najbardziej zachodnie miasto w Europie Wschodniej. Ogl─ůdamy s┼éynn─ů twierdz─Ö Petrovaradinsk─ů, po┼éo┼╝on─ů na wzgórzu po drugiej stronie Dunaju. Wszystkie 3 mosty przez Dunaj zosta┼éy zniszczone podczas bombardowa┼ä w1999 r. dzi┼Ť s─ů odbudowane. Nale┼╝─ů do nich:
most Varadinski z 1945 r., odbudowany w 2000 r., stalowy belkowy most 3-prz─Ös┼éowy, ustrój no┼Ťny skrzynka stalowa z pochy┼éymi ┼Ťrodnikami i p┼éyt─ů ortotropow─ů jezdni;
most Wolno┼Ťci zbudowany w latach 1976-1981, zniszczony 3.04.1999 przez naloty NATO, blokowa┼é ┼╝eglug─Ö na Dunaju. Po trwaj─ůcej 2 lata odbudowie zosta┼é 8.10.2005 r. ponownie oddany do ruchu. Most podwieszony stalowy, dwupylonowy o rozpi─Öto┼Ťci g┼éównego prz─Ös┼éa 351,00 m. Most ma szeroko┼Ť─ç 27,6 m i mie┼Ťci 6 pasów ruchu samochodowego i 2 chodniki dla pieszych. Pylony dr─ů┼╝kowe o wysoko┼Ťci 60,0 m, pomost skrzynkowy o sta┼éej wysoko┼Ťci 3,80 m z p┼éyt─ů ortotropow─ů jezdni, olinowanie rzadkie.
most „Marsala Tito” z 1946 r., stalowy, drogowy most kratownicowy o schemacie 3-prz─Ös┼éowej belki gerberowskiej. Prz─Ös┼éo o rozpi─Öto┼Ťci 130,00 m ma obustronne przewieszenia o wysi─Ögu 36,00m, na których s─ů zawieszone krótkie prz─Ös┼éa o rozpi─Öto┼Ťci po 51,00 m. Kratownica ┼Ťrodkowa o pasach równoleg┼éych i uk┼éadzie pr─Ötów K z jazd─ů do┼éem, kratownice prz─Öse┼é zawieszonych, z jazd─ů gór─ů, pr─Öty o uk┼éadzie N. Most jest w─ůski, mie┼Ťci tylko 2 pasy ruchu o szeroko┼Ťci 2 x 2,75 m.
Z Nowego Sadu udajemy si─Ö, przez most na Dunaju w pobli┼╝u miejscowo┼Ťci Beska, do Belgradu, który osi─ůgamy bardzo pó┼║nym wieczorem. Most w pobli┼╝u miejscowo┼Ťci Beska jest betonowym, spr─Ö┼╝onym mostem trójprz─Ös┼éowym o rozpi─Öto┼Ťciach prz─Öse┼é 105,0 + 210,0 + 105,0 m, wykonanym metod─ů nawisow─ů. Szeroko┼Ť─ç mostu 14,40 m, wysoko┼Ť─ç skrzynek ustroju no┼Ťnego (o pionowych ┼Ťciankach) od 6,00 m w prz─Ös┼éach do 11,0m na podporach. W czasie budowy (2002 r.) by┼éa to najwi─Öksza rozpi─Öto┼Ť─ç prz─Ös┼éa – wykonanego t─ů metod─ů – w ┼Ťwiecie.
Czwarty dzie┼ä Wyprawy 8.07.2008 r. rozpoczynamy od zwiedzania stolicy Serbii, Belgradu (1,4 mln mieszka┼äców) oraz mostów na rzece Sawie (940 km), która w Belgradzie wpada do Dunaju. Najpierw zwiedzamy budow─Ö nowej, najwi─Ökszej w Belgradzie cerkwi ┼Ťwi─Ötego Sawy.
Nast─Öpnie udajemy si─Ö autokarem przez Stare Miasto, ulic─Ö Kneza Mihaila - ulic─Ö ambasad i budynków rz─ůdowych (z których niektóre s─ů jeszcze zniszczone przez bombardowania NATO w 1999 r,) do nowego Belgradu na drugim brzegu Sawy, mie┼Ťcie nowoczesnym z pi─Ökn─ů „Aren─ů” sportow─ů, ciekawymi fasadami budynków, dawn─ů siedzib─ů Komunistycznej Partii Jugos┼éawii. Zwiedzamy przede wszystkim mosty na Sawie:
nowy Most Kolejowy, podwieszony, dwupylonowy, o rozpi─Öto┼Ťci g┼éównego prz─Ös┼éa 254,00 m, d┼éugo┼Ť─ç g┼éównego mostu 557,9 m. Do H-owych pylonów o wysoko┼Ťci 52,49 m podwieszony jest pomost stalowy, z┼éo┼╝ony z 2 skrzynek o sta┼éej szeroko┼Ťci i wysoko┼Ťci, po┼é─ůczonych w ┼Ťrodku pomostem ortotropowym. Olinowanie rzadkie, uk┼éad want nietypowy: wachlarzowy w prz─Ö┼Ťle ┼Ťrodkowym, gwia┼║dzisty w prz─Ös┼éach skrajnych. W roku oddania do eksploatacji (1979) by┼é to pierwszy w Europie podwieszony, skrzynkowy most kolejowy,
stary Most Kolejowy, po┼éo┼╝ony w pobli┼╝u nowego Mostu Kolejowego, 3-prz─Ös┼éowy, z┼éo┼╝ony z kratownic 1-prz─Ös┼éowych o pasach równoleg┼éych, dwukrzy┼╝ulcowych ze s┼éupkami, w dalszym ci─ůgu eksploatowany,
most Gazela, w pobli┼╝u starego Mostu Kolejowego jest 3-prz─Ös┼éowym mostem rozporowym, b─Öd─ůcym kombinacj─ů mostu belkowego i ┼éukowego. Statycznie jest to rama koz┼éowa o d┼éugo┼Ťci 332 m, której rygiel stalowy podparty jest uko┼Ťnymi zastrza┼éami (wahaczami) nachylonymi do poziomu pod k─ůtem 29o. Ustrój no┼Ťny sk┼éada si─Ö z dwóch prostok─ůtnych skrzynek stalowych o sta┼éej wysoko┼Ťci w prz─Ös┼éach skrajnych i zmiennej – w prz─Ö┼Ťle ┼Ťrodkowym (o max. rozpi─Öto┼Ťci 249,92 m). Most ma szeroko┼Ť─ç 27,50 m, zawiera 6 pasów ruchu samochodowego oraz 2 chodniki dla pieszych o szeroko┼Ťci po 3,00 m,
most Brankov jest trójprz─Ös┼éowym, belkowym mostem stalowym o rozpi─Öto┼Ťciach prz─Öse┼é 81,5 m + 261,00 + 81,5 m i zmiennej wysoko┼Ťci, od 4,8 do 9,8 m. Zbudowany w 1957 r.nosi imi─Ö serbskiego poety Branko Radi─Źevicia. Zast─ůpi┼é on poprzedni wisz─ůcy most króla Aleksandra I z 1934 r., który zosta┼é zniszczony w 1941 r. Aktualnie most ten sk┼éada si─Ö z dwóch oddzielnych konstrukcji mostowych o identycznej wysoko┼Ťci i identycznych rozpi─Öto┼Ťciach prz─Öse┼é. Pierwsza konstrukcja z 1957 r. jest skrzynkowa zamkni─Öta, druga – od strony górnej wody – zbudowana w 1979 r. – jest skrzynkowa, otwarta u do┼éu. Ma pomost ortotropowy o szeroko┼Ťci 13,00 m i ┼Ťrodniki w odleg┼éo┼Ťci 6,00 m,
stary Sawski most drogowo-tramwajowy, zbudowany w latach 1966-1967, sk┼éada si─Ö ze ┼Ťrodkowego stalowego prz─Ös┼éa ┼éukowego z jazd─ů gór─ů o rozpi─Öto┼Ťci 106,3 m oraz obustronnych prz─Öse┼é bocznych (w liczbie 4) w formie stalowych skrzynek otwartych u do┼éu, o sta┼éej wysoko┼Ťci konstrukcyjnej. Pomost ortotropowy.
Nie zwiedzamy jedynego mostu Belgradu na Dunaju – Beograd-Pancevo Bridge. Jest to most kolejowo-drogowy z jazd─ů do┼éem zbudowany w latach 1959-1964.Stalowa kratownica typu W w formie belki ci─ůg┼éej o sta┼éej wysoko┼Ťci konstrukcyjnej 18,00 m ma 5 prz─Öse┼é o rozpi─Öto┼Ťciach 161,30 + 3 x 162,44 + 161,30 m. Mie┼Ťci 2 tory kolejowe oraz na wspornikach 2 jezdnie po 2 pasy ruchu. Ca┼ékowita szeroko┼Ť─ç pomostu 29,44 m.
Po zwiedzeniu mostów Belgradu udali┼Ťmy si─Ö do Górnego Miasta i do Parku Kalemegdan, na wzgórzu, gdzie mie┼Ťci si─Ö ogromny kompleks fortyfikacji i ogrodów. Mie┼Ťci si─Ö tu Twierdza Belgradzka i Muzeum Wojska. St─ůd te┼╝ rozci─ůga si─Ö wspania┼éy widok na p┼éyn─ůce poni┼╝ej Saw─Ö i Dunaj, wysokie budynki Nowego Belgradu oraz zalesion─ů Równin─Ö Panno┼äsk─ů. Notujemy tu jeszcze grób Damad Ali Paszy, jeden z trzech zachowanych w Belgradzie tureckich zabytków religijnych, Pomnik Pos┼éa┼äca Zwyci─Östwa (Pobiednik) Ivana Mešrovicia oraz cerkiew ┼Üw. Paraskevy, wybudowana w miejscu gdzie znajdowa┼éo si─Ö ┼Ťwi─Öte ┼║ród┼éo o tej samej nazwie.
Czas opu┼Ťci─ç Belgrad, dzi┼Ť jeszcze musimy dotrze─ç do Rumunii. Jedziemy przez Po┼żarevac i wybieramy pi─Ökn─ů widokowo drog─Ö wzd┼éu┼╝ prze┼éomu Dunaju, od miejscowo┼Ťci Golubac a┼╝ do zapory Djerdap na Dunaju. W Golubac zwiedzamy ruiny jednej z najpi─Ökniejszych naddunajskich twierdz, gdzie w 1428 r. poleg┼é jeden z najs┼éynniejszych rycerzy Europy - Zawisza Czarny. Poni┼╝ej twierdzy rozpoczyna si─Ö zw─Ö┼╝enie Dunaju przy ┼╗elaznych Wrotach i przebiega zachodnia granica Parku Narodowego Djerdap. Pó┼║nym wieczorem przeje┼╝d┼╝amy granic─Ö i most na zaporze wodnej Djerdap i udajemy si─Ö na nocleg do Drobety – Turnu Severin, po rumu┼äskiej stronie Dunaju.
Most na zaporze o szeroko┼Ťci 11,20 m jest belkowy o rozpi─Öto┼Ťciach prz─Öse┼é 36,21 + 21,48 + 13 x 26,48 m. Ustrój no┼Ťny stanowi─ů 4 prefabrykowane beki spr─Ö┼╝one o wysoko┼Ťci 1,60 m, w rozstawie co 2,90 m.

RUMUNIA I
Hydroelektryczna zapora wodna Djerdap na Dunaju u wylotu ┼╗elaznych Wrót zosta┼éa zbudowana w latach 1964-1972 wspólnymi si┼éami Rumunii i pa┼ästw dawnej Jugos┼éawii. Tama na 941 m d┼éugo┼Ťci i 58 m wysoko┼Ťci, a moc elektrowni Djerdap I wynosi 2100 MW.
Przez zbudowanie tamy poziom wody podniós┼é si─Ö o 33 m i powsta┼é na d┼éugo┼Ťci 150 km du┼╝y akwen o pojemno┼Ťci 5 mld m3.
Drobeta – Turnu Severin (120 tys. mieszka┼äców) szczyci si─Ö grecko-dackimi i rzymskimi korzeniami. W czasie wojny dacko-rzymskiej cesarz Trajan (98-117) kaza┼é wybudowa─ç most nad Dunajem, a w II w. powsta┼éa twierdza (castrum), która mia┼éa chroni─ç most oraz kontrolowa─ç ruch na rzece. Pi─ůty dzie┼ä Wyprawy rozpoczynamy od zwiedzania ruin staro┼╝ytnego Mostu Trajana na Dunaju. Most zbudowany w latach 103-105 przez Apollodorosa z Damaszku (tego samego, który wzniós┼é rzymski Panteon) mia┼é 1134,9 m d┼éugo┼Ťci i by┼é wsparty na 20 kamiennych filarach o wysoko┼Ťci 18,60 m i szeroko┼Ťci 13,55 m. ┼üukowa konstrukcja no┼Ťna prz─Öse┼é o rozpi─Öto┼Ťci 38 m, szeroko┼Ťci 15 m i wysoko┼Ťci 19 m wykonana by┼éa z bali d─Öbowych. Obecnie widoczne s─ů tylko 2 filary, jeden w Drobecie (w pobli┼╝u ruin rzymskiego castrum), a drugi nieopodal Kostoli w Serbii. Zwiedzamy ocala┼éy filar tego mostu w Drobecie oraz ruiny castrum, na terenie którego stoi dumne popiersie Apollodorosa.

BUŁGARIA
Dalsza nasza droga prowadzi przez biedne rejony Wo┼éoszczyzny do Calafat nad Dunajem, sk─ůd mamy przepraw─Ö promow─ů do miejscowo┼Ťci Widin, le┼╝─ůcej ju┼╝ na bu┼égarskim brzegu Dunaju. Miasto to s┼éynie z najlepiej zachowanej na ziemiach bu┼égarskich tureckiej fortecy oraz unikalnego meczetu zwie┼äczonego znakiem serca, a nie pó┼éksi─Ö┼╝yca. Widin szczyci si─Ö d┼éug─ů histori─ů, si─Ögaj─ůc─ů 2000 lat p.n.e. gdy istnia┼éo tutaj osiedle trackie. Tu mia┼é siedzib─Ö ostatni car bu┼égarski, tu by┼é wa┼╝ny punkt administracyjny Turków. Pomi─Ödzy Calafatem a Widiniem zaprojektowany jest most drogowo-kolejowy, który ma by─ç oddany do u┼╝ytku w 2010 roku.
Z Widinia jedziemy autokarem na po┼éudniowy-wschód, przez malownicze tereny Parku Narodowego Wraczanskiej P┼éaniny, do stolicy Bu┼égarii – Sofii. Sofia (1,2 mln mieszka┼äców) le┼╝y na p┼éaskowy┼╝u (545 m n.p.m.) u stóp góry Witosza (2290 m n.p.m.) i jest najwy┼╝ej po┼éo┼╝on─ů stolic─ů europejsk─ů. Sofia znajduje si─Ö w samym ┼Ťrodku Pó┼éwyspu Ba┼éka┼äskiego, w po┼éowie drogi mi─Ödzy Adriatykiem a Morzem Czarnym i od Dunaju do Morza Egejskiego. Sofia ma znakomity klimat, liczy 780 parków i skwerów. Historia miasta si─Öga czasów sprzed 7 tys. lat, tu ró┼╝ne imperia m.in. rzymskie i tureckie (500 lat okupacji) pozostawi┼éy swoje ┼Ťlady. Niestety nie mamy zbyt wiele czasu na zwiedzanie miasta.
Szósty dzie┼ä Wyprawy rozpoczynamy od przejazdu autokarem przez miasto po czym wysiadamy przy zabytkowym Mo┼Ťcie Lwów (dwuprz─Ös┼éowy kamienny most ┼éukowy na potoku W┼éadajska) i przechodzimy ko┼éo Centralnej Hali Miejskiej, w pobli┼╝u Synagogi Sofijskiej (najwi─Ökszej sefardyjskiej synagogi w Europie, z 1909 r.) do okaza┼éego meczetu D┼╝amijata Banija Baszi z XVI wieku oraz do cerkwi Swetej Petki Samard┼╝ijskiej, osobliwie ukrytej w przej┼Ťciu podziemnym w pobli┼╝u Centralnego Domu Towarowego. Cerkiew ta zbudowana pod koniec XIV w. (na pocz─ůtku panowania tureckiego) ma niepozorny wygl─ůd z zewn─ůtrz, natomiast wn─Ötrze jest niezwyk┼ée. Nast─Öpnie zwiedzamy cerkiew katedraln─ů Swetej Nedeli. Wzniesiono j─ů w latach 1856-1863 na fundamentach rzymskiego miasta Ulpia Serdica. Wn─Ötrze ma bogaty wystrój, m. in. s─ů tu ikony malarza bu┼égarskiego odrodzenia narodowego Stanis┼éawa Dorpewskiego. St─ůd udajemy si─Ö do cerkwi Sweti Georgi, uwa┼╝anej za najstarsz─ů zachowan─ů budowl─Ö w Sofii. Rotund─Ö – ┼Ťwi─ůtyni─Ö – zbudowali Rzymianie w II lub III w. p.n.e. (i do tej pory nazywana jest rotund─ů Sweti Georgi). W IV w. przekszta┼écono j─ů w ko┼Ťció┼é katolicki, zburzony przez Hunów i po odbudowaniu w VI w. s┼éu┼╝y┼é ju┼╝ jako cerkiew prawos┼éawna. ┼Üwi─ůtynia s─ůsiaduje z rzymsk─ů ulic─ů z III i IV w. szeroko┼Ťci od 3 do 6 m.
St─ůd udajemy si─Ö na Plac Battenberga przed Pa┼éacem Prezydenckim i dalej ulic─ů Cara-Oswoboditela do rosyjskiej cerkwi Sweti Niko┼éa Czudotworec, zbudowanej w latach 1912-1913. Na szczycie cerkwi wznosi si─Ö z┼éoty krzy┼╝. Cerkiew niedawno odnowiono i mo┼╝na w niej podziwia─ç freski z XI do XIV w. i mnóstwo ikon.
Zwiedzanie ko┼äczymy na Placu Aleksandra Newskiego, gdzie stoi okaza┼éa cerkiew – Sobór Aleksandra Newskiego. Zbudowano j─ů ku czci 200 tys. ┼╝o┼énierzy rosyjskich poleg┼éych w walce z Turkami o niepodleg┼éo┼Ť─ç Bu┼égarii w latach 1877-1878. Cerkiew budowano w latach 1904-1913 w stylu neobizantyjskim z paroma elementami rosyjskimi, mie┼Ťci 5 tys. osób, kopu┼éy kryte s─ů listkami z┼éotej blachy. Ówczesny car Rosji Aleksander II od tamtego czasu zaznaje u Bu┼égarów honorów jako „Car-Oswoboditel”, którego konny pos─ůg znajduje si─Ö na s─ůsiednim placu, przed gmachem Zgromadzenia Narodowego. Niestety Sofia nie ma wi─Ökszej rzeki, ma dwa mosty historyczne (Lwów i Or┼éów) na potoku W┼éadajska.
Z Sofii udajemy si─Ö do starej stolicy Bu┼égarii – Wielkiego Tyrnowa (80 tys. mieszka┼äców). Z braku czasu miasto zwiedzamy bardzo pobie┼╝nie. Opasuj─ůca Tyrnowo rzeka Jantra tworzy jak gdyby trzy górzyste pó┼éwyspy. Najdawniej zasiedlone jest wzgórze Carewec, obwiedzione murem obronnym, z ruinami pa┼éacu cesarskiego na szczycie z okresu, gdy Tyrnowo by┼éo stolic─ů Drugiego Pa┼ästwa Bu┼égarskiego i o┼Ťrodkiem „z┼éotego wieku” kultury narodowej. Du┼╝e wra┼╝enie wywiera panorama miasta, amfiteatralnie rozbudowanego na sk┼éonach wzgórz, z domami ciasno przyczepionymi do ska┼éy, z wykuszami wysuni─Ötymi nad w─ůskimi i kr─Ötymi uliczkami. W dole, przez Jantr─Ö przerzucony jest ┼éukowy i belkowy most drogowy oraz kratownicowy most kolejowy.
Pó┼║nym popo┼éudniem udajemy si─Ö przez Ruse nad Dunajem do stolicy Rumunii – Bukaresztu. Po drodze zwiedzamy 2 interesuj─ůce mosty na rzece Jantra w miejscowo┼Ťci Bia┼éa, po┼éo┼╝one w bliskiej od siebie odleg┼éo┼Ťci:
Bia┼éy Most, dzie┼éo genialnego odrodzeniowego artysty samouka Niko┼éy Ficzewa, którego kamienny pomnik znajduje si─Ö nieopodal mostu. Most ten zbudowany zosta┼é w 1870 r., gdy rezydowa┼é w pobli┼╝u g┼éównodowodz─ůcy wojsk rosyjskich oraz sztab, na czele którego sta┼é nast─Öpca tronu, pó┼║niejszy car Aleksander III. Most ma d┼éugo┼Ť─ç 267 m i szeroko┼Ť─ç 9 m; kamienne prz─Ös┼éa ┼éukowe wspieraj─ů si─Ö na 14 filarach, pokrytych p┼éaskorze┼║bami przedstawiaj─ůcymi zwierz─Öta: lwa, ┼╝mij─Ö, or┼éa, ┼éab─Ödzia itp. Cz─Ö┼Ť─ç mostu zosta┼éa zniszczona przez powód┼║ w 1890 r. i nast─Öpnie odbudowana, w nienajlepszej harmonii z pozosta┼é─ů cz─Ö┼Ťci─ů,
Trójprz─Ös┼éowy ┼éukowy most ┼╝elbetowy; prz─Ös┼éa ┼éukowe sklepione o zmiennej rozpi─Öto┼Ťci, podtrzymuj─ů pomost za po┼Ťrednictwem ┼╝elbetowych nad┼éuczy (po 6 w ka┼╝dym prz─Ö┼Ťle). Od zewn─ůtrz beton ma ok┼éadziny kamienne, dla nawi─ůzania do omówionego wy┼╝ej Bia┼éego Mostu.
Po zwiedzeniu tych mostów udajemy si─Ö do granicznej miejscowo┼Ťci Ruse (180 tys. mieszka┼äców). Jest to najwi─Öksze bu┼égarskie miasto portowe nad Dunajem, za┼éo┼╝one 2000 lat temu przez Rzymian jako baza ┼Ťródl─ůdowej floty wojennej. Ruse jest du┼╝ym o┼Ťrodkiem przemys┼éowym, z w┼éasnym uniwersytetem, oper─ů, teatrem oraz przepi─Ökn─ů starówk─ů, uformowan─ů w czasach bu┼égarskiego odrodzenia narodowego. Pod koniec XIX w. Ruse nale┼╝a┼éo do najwi─Ökszych i najbogatszych miejsc w kraju, st─ůd du┼╝o tu zabytków z tamtego okresu oddaj─ůcych fascynacj─Ö ówczesnych bogaczy modnymi stylami w architekturze, w tym secesj─ů i art déco. Niestety nie starcza czasu na zwiedzanie tego miasta.
Usi┼éujemy natomiast dotrze─ç w pobli┼╝e Mostu Przyja┼║ni, jedynej przeprawy mostowej przez Dunaj pomi─Ödzy Bu┼égari─ů i Rumuni─ů. Jest to kratownicowy most belkowy dwupoziomowy o d┼éugo┼Ťci 1046 m licz─ůcy 13 prz─Öse┼é o rozpi─Öto┼Ťciach 2 x 80,0 + 2 x 80,0 + 2 x 160,0 + 86,4 + 2 x 160,0 + 2 x 80,0 + 2 x 80,0 m. Prz─Ös┼éo ┼Ťrodkowe jest ruchome (podnoszone). Wysoko┼Ť─ç kratownicy w prz─Ös┼éach o rozpi─Öto┼Ťci 80,0 m wynosi 11,50 m, w prz─Ös┼éach o rozpi─Öto┼Ťci 160,0 m – 23,00 m. Na dolnym pomo┼Ťcie usytuowano 1-torow─ů lini─Ö kolejow─ů, przez górny pomost (w prz─Ös┼éach o rozpi─Öto┼Ťci 160,0 m – pomost ten jest usytuowany w ┼Ťrodku wysoko┼Ťci kratownicy) przeprowadzono 2 pasy ruchu drogowego o szeroko┼Ťci 7,0 m, plus obustronne chodniki dla pieszych o szeroko┼Ťci po 1,25 m. Na most prowadz─ů estakady dojazdowe z┼éo┼╝one z 12 niezale┼╝nych prz─Öse┼é o rozpi─Öto┼Ťciach po 33,40 m, z obu stron mostu. ┼ü─ůczna d┼éugo┼Ť─ç ca┼éej przeprawy mostowej wynosi 2224 m. Most ten zosta┼é wybudowany w latach 1952-1954, przy wybitnym zaanga┼╝owaniu specjalistów radzieckich. Przy wjazdach na most znajduj─ů si─Ö z obu stron monumentalne wie┼╝e wjazdowe. Teren wokó┼é mostu jest tak strze┼╝ony i monitorowany, ┼╝e niemo┼╝liwe by┼éo zbli┼╝enie si─Ö do┼ä dla ogl─ůdni─Öcia szczegó┼éów i zrobienia zdj─Ö─ç.

RUMUNIA II
Po drugiej stronie Dunaju znajduje si─Ö rumu┼äska miejscowo┼Ť─ç Giurgiu, sk─ůd równie┼╝ – ale bez pozytywnego rezultatu – usi┼éujemy dotrze─ç w pobli┼╝e mostu. Z Giurgiu ju┼╝ blisko (64 km) do stolicy Rumunii – Bukaresztu (2 mln mieszka┼äców). Kiedy┼Ť okre┼Ťlany mianem „Pary┼╝a Wschodu”, przez ostatnie 50 lat Bukareszt popad┼é w zapomnienie. Przewrót w 1989 r. zasta┼é Bukareszt pogr─ů┼╝ony w chaosie i n─Ödzy, a kolejne lata przynios┼éy tylko niewielkie i post─Öpuj─ůce zmiany. Wida─ç to na ka┼╝dym kroku, wjazd do miasta od strony Giurgiu nie napawa optymizmem, jest szaro i smutno. Komunizm poczyni┼é tu ogromne spustoszenia w spo┼éecznej mentalno┼Ťci. A jeszcze w latach 60-tych XX w. (co widzia┼éem na w┼éasne oczy) Bukareszt kwit┼é swoj─ů ┼Ťwietno┼Ťci─ů, której apogeum przypad┼éo na lata mi─Ödzywojenne. Bukareszt jest miastem m┼éodym za┼éo┼╝onym ok. 1400 r. W 1659 r. tu, wraz ze wzrostem rangi miasta, strategicznie po┼éo┼╝onego na ruchliwym szlaku handlowym, stolica Hospodarstwa Wo┼éoskiego zosta┼éa przeniesiona do Bukaresztu.
Za czasów komunistycznych miasto zosta┼éo poddane, przeprowadzonym na ogromn─ů skal─Ö, w─ůtpliwym w skutkach eksperymentom urbanistycznym i architektonicznym. Po 1977 r. zburzono wi─Ökszo┼Ť─ç obszaru starówki i kwarta┼éów mi─Ödzywojennych, ┼é─ůcznie z cerkwiami i monasterami powsta┼éymi mi─Ödzy XVI i XX wiekiem. W sumie zburzono, uszkodzono lub przeniesiono 22 cerkwie; jedn─ů pi─ůt─ů obszaru Bukaresztu zrównano z ziemi─ů by ust─ůpi─ç miejsca betonowym gmachom oficjalnej w┼éadzy. Symbolem ich jest os┼éawiony Pa┼éac Parlamentu (wcze┼Ťniej Pa┼éac Ludu) – druga co do wielko┼Ťci, po ameryka┼äskim Pentagonie budowla na ┼Ťwiecie. Jednym z kaprysów Ceau┼čescu by┼éo wzbogacenie centrum miasta o ...rzek─Ö. W tym celu wybudowano tam─Ö na rzece Dâmbovi┼úa i skierowano jej nurt przez serce stolicy.

Nasza wizyta w Bukareszcie w siódmym dniu Wyprawy by┼éa krótka. Najpierw przejazd autobusem przez g┼éówne ulice i place miasta: Calea Victoriei, Blvd Balcescu. Blvd Bratianu, Blvd Regina Elisabeta, Pia┼úa Revolu┼úiei, Pia┼úa Universit─â┼úi, Pia┼úa Unirii. Mijamy cerkiew Cre┼úulescu, Pa┼éac Królewski, dawn─ů siedzib─Ö Komunistycznej Partii Rumunii i G┼éówn─ů Bibliotek─Ö Uniwersyteck─ů (które znacznie ucierpia┼éy w trakcie „upadku” Ceau┼čescu w 1989 r.), Rumu┼äskie Ateneum, budynek Uniwersytetu Bukareszta┼äskiego i Teatru Narodowego.
Zatrzymujemy si─Ö na Pia┼úa Constitu┼úiel, przed ogromnym Pa┼éacem Parlamentu, z 12 pi─Ötrami nad ziemi─ů (84 m wysoko┼Ťci) i ca┼ékowitej powierzchni 330000 m2. Ca┼ée otoczenie Placu jest zabudowane nowymi budynkami w jednakowym stylu, zbudowanymi na miejscu wyburzonej dzielnicy. Mi─Ödzy tymi budynkami, stoj─ů „zamaskowane” 2 zabytkowe cerkwie i jeden monaster. Od Pia┼úa Constitu┼úiel, prostopadle do fasady g┼éównej Pa┼éacu Parlamentu, do Pia┼úa Unirii wytyczony zosta┼é Blvd Unirii, aleja z ci─ůgiem fontann, która w zamys┼éach Ceau┼čescu mia┼éa dorównywa─ç paryskim Polom Elizejskim. Na ko┼äcu tej alei, na Pia┼úa Unirii znajduje si─Ö rondo, na ┼Ťrodku którego znajduje si─Ö pi─Ökna fontanna, z dnem wy┼éo┼╝onym barwnymi p┼éytkami.
Dalszym zwiedzanym przez nas obiektem by┼éa usytuowana od tej fontanny kilkaset metrów na po┼éudnie, na wzgórzu, katedra Patriarchy i Pa┼éac Patriarchy. Katedra wzniesiona w latach 1654-1665 jest siedzib─ů rumu┼äskiego patriarchy prawos┼éawnego (obecnie Teoktysta); niestety by┼éa w remoncie. Natomiast mieli┼Ťmy mo┼╝liwo┼Ť─ç podziwiania z zewn─ůtrz okaza┼éego Pa┼éacu Patriarchy z 1708 r., pi─Öknego budynku kanonii przy katedrze oraz wolnostoj─ůcej dzwonnicy. U stóp wzgórza znajduje si─Ö kamienny krzy┼╝ z 1713 r. oraz pomnik Aleksandru Joana Cuzy – hospodara Mo┼édawii i Wo┼éoszczyzny w latach 1859-1866, uwa┼╝anego za twórc─Ö wspó┼éczesnej Rumunii.
Fotografujemy jeszcze 2 ma┼ée mosty na „sztucznej rzece” Dâmbovi┼úa i wczesnym popo┼éudniem opuszczamy Bukareszt z zamiarem dotarcia na nocleg do odleg┼éego Galati, po┼éo┼╝onego ju┼╝ w delcie Dunaju, w pobli┼╝u granicy z Mo┼édow─ů. Trasa nasza prowadzi najpierw na wschód, do miejscowo┼Ťci Fete┼čti, gdzie na odnodze Dunaju Borcea Branch znajduj─ů si─Ö 2 interesuj─ůce mosty:
kratownicowy kolejowy most wspornikowy (systemu Gerbera) – Borcea Railway Bridge - o rozpi─Öto┼Ťciach prz─Öse┼é 3 x 140,0 m, z jazd─ů do┼éem; sk┼éada si─Ö z jednego prz─Ös┼éa dwuwspornikowego i 2 wolnopodpartych prz─Öse┼é zawieszonych, o rozpi─Öto┼Ťci po 90,0 m. Kratownica w prz─Ö┼Ťle ┼Ťrodkowym (typu W z dodatkowymi wieszakami i s┼éupkami) ma sta┼é─ů wysoko┼Ť─ç 17,0 m, która ro┼Ťnie – w przybli┼╝eniu parabolicznie – nad podporami do 32,0 m i nast─Öpnie spada – w przybli┼╝eniu parabolicznie – na ko┼äcach wsporników do 9,0 m. Prz─Ös┼éa zawieszone (krata typu N) maj─ů paraboliczny przebieg pasa górnego oraz wysoko┼Ť─ç 13,0 m w ┼Ťrodku rozpi─Öto┼Ťci i 9,0 m na ko┼äcach. Kratowe d┼║wigary g┼éówne s─ů pochylone do ┼Ťrodka mostu i s─ů rozstawione do┼éem co 6,5 m w prz─Ös┼éach zawieszonych i w ┼Ťrodku prz─Ös┼éa g┼éównego, zwi─Ökszaj─ůc swoj─ů odleg┼éo┼Ť─ç nad podporami do 9,0 m. Most prowadzi 1-torow─ů lini─Ö kolejow─ů i by┼é wykonany w latach 1891-1895. Do mostu od strony Cernavody prowadz─ů d┼éugie estakady z┼éo┼╝one z kratownicowych prz─Öse┼é wolnopodpartych typu X z jazd─ů gór─ů, o sta┼éej wysoko┼Ťci i rozpi─Öto┼Ťci po 60,425 m. ┼ü─ůczna d┼éugo┼Ť─ç mostu wynosi 920 m. By┼é on uszkodzony w czasie I-szej i II-giej Wojny ┼Üwiatowej, a nast─Öpnie wzmocniony w latach 1965-1967. Obecnie prezentuje si─Ö okazale i jest jednym z pi─Ökniejszych mostów na Dunaju,
kratownicowy most kolejowo-drogowy (Borcea Highway and Railway Bridge), usytuowany w pobli┼╝u i równolegle do mostu wy┼╝ej opisanego, zbudowany w 1987 r. ze wzgl─Ödu na wzrastaj─ůcy ruch kolejowy i drogowy z Niziny Wo┼éoskiej do Dobrud┼╝y i nad Morze Czarne. Ustrój no┼Ťny mostu stanowi trójprz─Ös┼éowa kratownica ci─ůg┼éa typu Warrena (krata W z dodatkowymi wieszakami i s┼éupkami) z jazd─ů do┼éem o rozpi─Öto┼Ťci prz─Öse┼é 3 x 140,0 m i sta┼éej wysoko┼Ťci 20,0 m. Przez most przebiega dwutorowa linia kolejowa (mi─Ödzy d┼║wigarami g┼éównymi) oraz na zewn─ůtrz d┼║wigarów – na wspornikach p┼éyty ortotropowej – 2 jezdnie po 2 pasy ruchu o szeroko┼Ťci 8,50 m ka┼╝da plus obustronne chodniki o szeroko┼Ťci 1,50 m. ┼ü─ůczna szeroko┼Ť─ç obiektu wynosi 34,40 m. Do mostu od strony Cernavody prowadz─ů d┼éugie (8-prz─Ös┼éowe) estakady, z┼éo┼╝one w cz─Ö┼Ťci kolejowej ze skrzynkowych d┼║wigarów stalowych z ortotropow─ů p┼éyt─ů pomostu, w cz─Ö┼Ťci drogowej z belek spr─Ö┼╝onych z betonu z ┼╝elbetow─ů p┼éyt─ů pomostu, o rozpi─Öto┼Ťciach prz─Öse┼é 49,5 i 50,0 m.
Przekraczamy nizinny teren mi─Ödzy odnog─ů Borcea a g┼éównym korytem Dunaju w miejscowo┼Ťci Cernavoda, przeje┼╝d┼╝amy przez nowy most kolejowo-drogowy Cernavoda Bridge na Dunaju by z pewnej odleg┼éo┼Ťci zobaczy─ç pi─Ökny, stalowy most ┼éukowy z jazd─ů do┼éem w Cernavodzie. ┼üuk wiotki typu Langera ze sztywnym pomostem, podwieszonym przy pomocy wieszaków usytuowanych w kszta┼écie litery V. St─Ö┼╝enia ┼éuków tworz─ů, wraz z pasami górnymi ┼éuków zakrzywiony d┼║wigar Vierendeela. ┼üuk jest w ko┼äcowej fazie budowy, rozpi─Öto┼Ť─ç oko┼éo 100 m. Zawracamy wspomnianym ju┼╝ mostem Cernavoda Bridge na teren zalewowy Dunaju, sk─ůd b─Ödziemy podziwia─ç, z do┼éu, dwa kolejne pot─Ö┼╝ne mosty na Dunaju. Mosty te s─ů na tym samym ci─ůgu kolejowym i drogowym, co wy┼╝ej opisane mosty w Fete┼čti. Maj─ů one równie┼╝ podobn─ů konstrukcj─Ö, ale maj─ů wi─Öksze d┼éugo┼Ťci i rozpi─Öto┼Ťci prz─Öse┼é, a tak┼╝e s─ů wy┼╝ej wyniesione nad poziom Dunaju. Pionowa skrajnia ┼╝eglugowa wynosi tu bowiem 30,0 m – dla starego mostu kolejowego i 25 m – dla nowego mostu kolejowo-drogowego. Mosty te to:
Cernavoda King Karol I Railway Bridge – 5-cio prz─Ös┼éowy kratownicowy most wspornikowy (systemu Gerbera) o rozpi─Öto┼Ťciach prz─Öse┼é 2 x 140,0 x 190,0 x 2 x140,0 m. Sk┼éada si─Ö on z 2 prz─Öse┼é dwuwspornikowych, na których s─ů zawieszone trzy prz─Ös┼éa wolnopodparte o rozpi─Öto┼Ťci po 90,0 m. Wymiary kratownic analogiczne jak w mo┼Ťcie Borcea w Fete┼čti. Natomiast uk┼éad pr─Ötów w kratach inny: zarówno w kratach prz─Öse┼é wspornikowych jak i zawieszonych – uk┼éad dwukrzy┼╝ulcowy. Most otwiera si─Ö i zamyka przez okaza┼ée „bramy wjazdowe”, stanowi─ůce zwie┼äczenie filarów skrajnych. Podziw wzbudzaj─ů ponadto wysokie kamienne filary, które na dojazdach do mostu maj─ů pi─Öknie wystudiowany kszta┼ét, zarówno w kierunku pod┼éu┼╝nym jak i poprzecznym w postaci funkcji exponens (-x). Prz─Ös┼éa dojazdowe od strony Fete┼čti w liczbie 15-tu o rozpi─Öto┼Ťciach po 60,425 m, stanowi─ů 1-prz─Ös┼éowe kratownice systemu X o sta┼éej wysoko┼Ťci, z jazd─ů gór─ů. ┼ü─ůczna d┼éugo┼Ť─ç mostu wynosi 1661,9 m, by┼é zbudowany w latach 1891-1895 wed┼éug projektu rumu┼äskiego in┼╝yniera Anghela Saligny,
Cernavoda Highway and Railway Bridge, trójprz─Ös┼éowy most kratownicowy z jazd─ů do┼éem, o rozpi─Öto┼Ťciach prz─Öse┼é 140,0 x 190,0 x 140,0 m; krata Warrena o sta┼éej wysoko┼Ťci 20,0 m. W przekroju poprzecznym analogiczny do mostu Borcea Highway and Railway Bridge. Estakady dojazdowe od strony Fete┼čti: dla linii kolejowej – w formie skrzynkowych d┼║wigarów stalowych z p┼éyt─ů ortotropow─ů pomostu, dla ci─ůgów drogowych – w formie blachownic stalowych z ┼╝elbetow─ů p┼éyt─ů wspó┼épracuj─ůc─ů. Liczba prz─Öse┼é dojazdowych – 17, rozpi─Öto┼Ťci prz─Öse┼é 60.4, 60.9 i 68.5 m. Most zbudowany w 1987 r., ┼é─ůczna d┼éugo┼Ť─ç 1593,0 m.
Czas opu┼Ťci─ç te fascynuj─ůce mosty i uda─ç si─Ö w dalsz─ů drog─Ö. Kierujemy si─Ö w stron─Ö ostatniego mostu na Dunaju: Giurgeni–Vadu Oii-Highway Bridge. Zbudowany w latach 1966-1970 na drodze mi─Ödzynarodowej E60, jest stalowym 5-prz─Ös┼éowym mostem belkowym z prz─Ös┼éami o zmiennej wysoko┼Ťci, o rozpi─Öto┼Ťciach 120,0 x 3 x 160,0 x 120,0 m, plus 2 wiadukty dojazdowe z betonowych belek spr─Ö┼╝onych o rozpi─Öto┼Ťciach po 45,0 m. W przekroju poprzecznym ustrój no┼Ťny stanowi 1-komorowa skrzynka stalowa z ortotropow─ů p┼éyt─ů jezdni. Obiekt mie┼Ťci 4 pasy ruchu dla samochodów plus 2 chodniki dla pieszych i ma szeroko┼Ť─ç 17,3 m. ┼ü─ůczna d┼éugo┼Ť─ç mostu 1464,4 m. Most ogl─ůdamy jedynie z okien autokaru, gdy┼╝ nie by┼éo ┼╝adnej mo┼╝liwo┼Ťci zatrzymania si─Ö przy nim i ogl─ůdni─Öcia go z bliska.
Czas zmierza─ç na nocleg do Galati. Po drodze przeje┼╝d┼╝amy przez Brai┼é─Ö (200 tys. mieszka┼äców), najdalej na pó┼énocny-wschód wysuni─Öte miasto Wo┼éoszczyzny, jeden z najwa┼╝niejszych portów Rumunii, dost─Öpnych dla statków morskich. W XIX w. Brai┼é─Ö uporz─ůdkowano architektonicznie, koncentrycznie wzgl─Ödem starego miasta, dzi─Öki czemu miasto sprawia wra┼╝enie gigantycznego amfiteatru otwartego na Dunaj. W czasach rzymskich funkcjonowa┼é tu most przez Dunaj. Z krótkiego przejazdu przez miasto zanotowali┼Ťmy Pia┼úa Traian, z pomnikiem Trajana i starym meczetem, zamienionym w cerkiew ┼Ť┼Ť. Archanio┼éów Micha┼éa i Gabriela, oraz pi─Ökn─ů fontann─Ö na skraju parku.
Przeje┼╝d┼╝amy przez most na Serecie, jednym z g┼éównych dop┼éywów Dunaju (726 km) i o zachodzie s┼éo┼äca docieramy do Galati (Ga┼éacza – 300 tys. mieszka┼äców), le┼╝─ůcego ju┼╝ w po┼éudniowej Mo┼édawii. Stanowi on, wraz z Brai┼é─ů, wrota do delty Dunaju. Wspó┼écze┼Ťnie jest to najwi─Ökszy rumu┼äski port rzeczny i pr─Ö┼╝ny o┼Ťrodek przemys┼éowo-handlowy z hutami na obrze┼╝u. Jest to tak┼╝e du┼╝y o┼Ťrodek kulturalny z du┼╝ym uniwersytetem. Centrum Ga┼éacza (ratusz, cerkiew Vovidenia, park) zwiedzamy noc─ů.

MOŁDOWA I
Rano, w ósmym dniu Wyprawy udajemy si─Ö ju┼╝ przez Mo┼édow─Ö na Ukrain─Ö. Granica Rumunii z Mo┼édow─ů le┼╝y u uj┼Ťcia rzeki Prut (845 km) do Dunaju. Przeje┼╝d┼╝amy przez most graniczny na Prucie, fotografujemy kratownicowy most kolejowy i przemierzamy z┼éymi drogami kilkana┼Ťcie kilometrów, aby znale┼║─ç si─Ö ju┼╝ na Ukrainie. Jedziemy przez Reni i Izmai┼é, obrze┼╝em delty Dunaju o powierzchni 5600 km2, która znajduje si─Ö mi─Ödzy trzema g┼éównymi ramionami: Kili─ů, Sulin─ů i ┼Ťw. Jerzym. Kilometrami jedziemy wzd┼éu┼╝ jezior, rozlewisk i bagien, gdzie rytm ┼╝ycia podporz─ůdkowany jest tej wielkiej rzece. Od Reni do uj┼Ťcia Kilii do Morza Czarnego Ukraina w┼éada pó┼énocnym brzegiem tej rzeki.

UKRAINA I
Jedziemy przez Besarabi─Ö, krain─Ö po┼éo┼╝on─ů mi─Ödzy Prutem, Dniestrem i Morzem Czarnym. Teren jest nizinny, stepowy, stanowi niemal pó┼éenklaw─Ö, odci─Öt─ů od reszty kraju przez terytorium Mo┼édowy i Liman Dniestrowy. Z upraw wida─ç kukurydz─Ö i s┼éonecznik. Przeje┼╝d┼╝amy w pobli┼╝u Bia┼éogrodu nad Dniestrem po┼éo┼╝onego nad niezwyk┼éym Limanem Dniestrowym - dawnego Akermanu. Znajduje si─Ö tu s┼éynna, ┼Ťredniowieczna twierdza akerma┼äska budowana od XIII do XIV w. Ma 2,5 km murów o wysoko┼Ťci 5x15 m i grubo┼Ťci 1,5x5 m, niegdy┼Ť mia┼éa 34 baszty. Na zdobycie twierdzy w 1484 r. su┼étan turecki Bajazet II potrzebowa┼é 16 dni i 350 tys. ┼╝o┼énierzy. Twierdz─Ö t─Ö oblega┼é te┼╝ polski król Jan Olbracht, ale bezskutecznie. Pozosta┼éo powiedzenie: „Za króla Olbrachta wygin─Ö┼éa szlachta”.
Stepy wokó┼é Akermanu opisa┼é pi─Öknie Adam Mickiewicz w jednym z Sonetów Krymskich: „Wp┼éyn─ů┼éem na suchego przestwór oceanu / wóz nurza si─Ö w zielono┼Ť─ç i jak ┼éódka brodzi / w┼Ťród fal i ┼é─ůk szumi─ůcych, w┼Ťród kwiatów powodzi / omijam koralowe ostrowy burzanu”. Tak oto „zanurzyli┼Ťmy si─Ö” nasz─ů Wypraw─ů w melancholijny, spokojny nastrój po┼éudniowej Ukrainy.

MOŁDOWA II
Uj┼Ťcie Dniestru (1362 km) do Limanu Dniestrowego nale┼╝y znowu terytorialnie do Mo┼édowy. Na krótkim odcinku znowu musimy przekracza─ç 2 granice oraz usi┼éujemy dosta─ç si─Ö (bezskutecznie) w pobli┼╝e belkowego stalowego mostu przez Dniestr. Wje┼╝d┼╝amy w tzw. Pobere┼╝e, pomi─Ödzy Dniestrem i Bohem.

UKRAINA II
Pó┼║nym popo┼éudniem doje┼╝d┼╝amy do Odessy, najwa┼╝niejszego miasta po┼éudnia Ukrainy. Odessa (1,1 mln mieszka┼äców) to miejsce magiczne, nie ma szczególnych zabytków, gdy┼╝ miasto liczy niewiele ponad 200 lat, a jednak wizyta pozostaje na d┼éugo w pami─Öci. Mo┼╝e to przez powab secesyjnych kamienic, imponuj─ůcych bulwarów, kosmopolitycznego portu czy te┼╝ narodowo┼Ťciowego tygla mieszka┼äców (Ukrai┼äcy, Rosjanie, ┼╗ydzi, Rumuni, Grecy, Bu┼égarzy), z których podobno 25 % uko┼äczy┼éo szko┼éy muzyczne. Jest to miasto du┼╝e, ale nie przyt┼éaczaj─ůce. Nazwa miasta pochodzi od miana staro┼╝ytnej kolonii greckiej Odessos.
Zwiedzamy centrum Odessy, imponuj─ůc─ů Oper─Ö z lat 1884-1887 wed┼éug projektu s┼éynnych architektów wiede┼äskich F. Fellnera i H. Helmera, kieruj─ůc si─Ö ulic─ů Kateryninsk─ů, w stron─Ö s┼éynnych Schodów Nadmorskich (potiomkinowskich). Po drodze mamy okaza┼ée gmachy secesyjne, rze┼║by parkowe, pomnik carycy Katarzyny II, pomnik marynarzy z pancernika Potiomkin, pomnik ksi─Öcia de Richelieu z lat 1823-1828 – pierwszego gubernatora Odessy.
Pocz─ůtek Schodów na Prymorskym Bulwarze jest doskona┼éym miejscem widokowym. W dole odeski port morski i cerkiew ┼Ťw. Miko┼éaja. Wracaj─ůc dochodzimy do g┼éównej ulicy Derybasiw┼Ťkiej, pe┼énej sklepów, restauracji, zwierz─ůt i ludzi, by skr─Öci─ç w Aleksandrowskyj Prospekt i nast─Öpnie w ulic─Ö Greck─ů, by przechodz─ůc ko┼éo budynku Rosyjskiego Teatru Dramatycznego znale┼║─ç si─Ö przed okaza┼éym Soborem Przemienienia Pa┼äskiego. Sobór (niestety zamkni─Öty) stoi w ma┼éym parku, w którym znajduje si─Ö równie┼╝ pomnik M. Woroncowa. W otoczeniu Sobornej P┼éoszczadi pi─Ökne secesyjne fasady budynków, niestety w du┼╝ej cz─Ö┼Ťci zniszczone przez czas.
Odbywamy spacer ulic─ů Preobra┼╝ensk─ů a┼╝ do Soboru Wniebowzi─Öcia Naj┼Ťwi─Ötszej Marii Panny, sk─ůd kierujemy si─Ö do Ogrodu Miejskiego z ciekawymi pomnikami – eksponatami krzes┼éa i ┼éaweczki z br─ůzu. St─ůd przez ulic─Ö Hawann─ů i Greck─ů, po wypiciu dobrej kawy, docieramy do miejsca naszego spotkania na Sobornej P┼éoszczadi. Po nocy w hotelu Junost na obrze┼╝u Odessy (fatalne warunki sanitarne) sp─Ödzamy tu jeszcze przedpo┼éudnie 9-tego dnia Wyprawy. Przeje┼╝d┼╝amy okaza┼éymi ulicami m.in. Bulwarem Francuskim do polskiego ko┼Ťcio┼éa katolickiego, gdzie uczestniczymy w niedzielnej mszy ┼Ťw. St─ůd udajemy si─Ö w dalsz─ů drog─Ö – na Krym. Po drodze jeszcze rzut oka na pi─Öknie (z rana) o┼Ťwietlone Schody Nadmorskie oraz na 2 interesuj─ůce obiekty mostowe na drodze wyjazdowej z Odessy:
stalowy dwupylonowy wiadukt podwieszony z wantami promienistymi, pylon w kszta┼écie litery H, z dodatkowym ryglem u góry,
stalowa, ┼éukowa k┼éadka dla pieszych z pomostem usytuowanym po┼Ťrednio; ┼éuk stalowy kratownicowy o rozpi─Öto┼Ťci oko┼éo 40 m, pomost stalowy podwieszony za pomoc─ů 2 par wieszaków.
Jedziemy dalej przez Pobere┼╝e, do miejscowo┼Ťci Miko┼éajów (520 tys. mieszka┼äców) nad rzek─ů Boh (857 km), wpadaj─ůc─ů tu szerokim na 1,5 km estuarium, do Morza Czarnego. Mijamy najpierw pot─Ö┼╝ne Limany Had┼╝ybejskyj, Kujalnyckyj i Tiligulskyj, pomi─Ödzy którymi rozpo┼Ťcieraj─ů si─Ö pi─Ökne pola pszenicy i rozleg┼ée bagna. Miko┼éajów, z wielkim portem i stoczni─ů, jest o┼Ťrodkiem wypoczynkowym i sanatoryjnym. Od 1789 r. mie┼Ťci┼éa si─Ö tu przez 200 lat – centralna stocznia Nowej Rosji; tu wybudowano prawie wszystkie okr─Öty rosyjskiej marynarki wojennej. W czasach sowieckich ulokowano tu g┼éówny o┼Ťrodek morskiego przemys┼éu zbrojeniowego. Zwiedzamy tylko:
most na Bohu, 10-cio prz─Ös┼éowy most belkowy; prz─Ös┼éa skrajne (po 4) wykonane s─ů z 1-prz─Ös┼éowych spr─Ö┼╝onych belek betonowych o przekroju dwuteowym (4 w przekroju poprzecznym). 2 prz─Ös┼éa ┼Ťrodkowe s─ů stalowe wspornikowe, obrotowe na wspólnym filarze. Estuarium Bohu zw─Ö┼╝ono w miejscu przeprawy mostowej przez wybudowanie grobli.
Przez miasto tylko przeje┼╝d┼╝amy, widzimy wielkie stocznie, fotografujemy stalowy, kratownicowy, wieloprz─Ös┼éowy most systemu Gerbera przez rzek─Ö Ingu┼é, która równie┼╝ w tym miejscu wpada do Morza Czarnego.
Kolejnym miastem po┼éudnia Ukrainy jest Cherso┼ä (365 tys. mieszka┼äców) nad Dnieprem. Jest to ostatni du┼╝y port rzeczny na Dnieprze. Swe powstanie zawdzi─Öcza XIX wiecznej kolonizacji. Nazwa zosta┼éa przyj─Öta od historycznej greckiej kolonii Chersonesus Heracleotica. Miasto s┼éynie na ca┼éej Ukrainie z wiejskiego trybu ┼╝ycia oraz swoich owoców i warzyw, dojrzewaj─ůcych pod wspania┼éym s┼éo┼äcem, które ┼Ťwieci przez 260 dni w roku. Zwiedzamy tu tylko, wybudowany niedawno:
most na Dnieprze, oko┼éo 20-to prz─Ös┼éowy most belkowy. Most oryginalny, w formie belki ci─ůg┼éej wykonanej ze spr─Ö┼╝onych betonowych segmentów prefabrykowanych o przekroju w kszta┼écie skrzynki otwartej od do┼éu, z obustronnymi wspornikami. W przekroju poprzecznym mamy 2 takie „skrzynki”, po┼é─ůczone betonowymi „zamkami” w osi mostu i prawdopodobnie spr─Ö┼╝one poprzecznie pr─Ötami „t─Ögimi”. Bardzo smuk┼ée i oryginalne filary tarczowe pod ka┼╝d─ů ze skrzynek ustroju no┼Ťnego. Interesuj─ůce rozwi─ůzanie odwodnienia: pomi─Ödzy barierami ochronnymi i balustradami mostu, zamiast chodników – pod┼éu┼╝ne ┼Ťcieki odwadniaj─ůce, zbieraj─ůce wody opadowe z jezdni mostu i odprowadzaj─ůce je na zewn─ůtrz rurami spustowymi, umieszczonymi co 3-ci filar.

KRYM
Teraz ju┼╝ przed nami droga prosto na Krym. Jedziemy przez prawdziwe tereny stepowe, przez miejscowo┼Ť─ç Ka┼éanczak, przesmyk Perekop (szeroki na 8 km) na pó┼éwysep Krymski, a st─ůd przez Armiansk, D┼╝ankoj, Sowietskij do Teodozji. Tu sp─Ödzimy 4 noce, korzystaj─ůc – po trudach zwiedzania obiektów mostowych – z krymskich atrakcji turystycznych.
Krym stanowi pod wzgl─Ödem krajobrazowym i kulturowym odr─Öbny kraj o powierzchni 27 tys. km2 i liczbie ludno┼Ťci 2,7 mln. Najliczniejsz─ů grup─Ö stanowi─ů Rosjanie (1,6 mln), liczni s─ů Ukrai┼äcy (ok. 25 %), do mniejszo┼Ťci nale┼╝─ů autochtoni (repatriowani w┼éa┼Ťnie Tatarzy w liczbie ponad 300 tys.) oraz Ormianie, Karaimi, Krymczacy (┼╗ydzi krymscy), Grecy i Bu┼égarzy. Wn─Ötrze pó┼éwyspu zajmuje bezkresna równina, kiedy┼Ť pokryta stepem, za stolic─ů Symferopolem pojawiaj─ů si─Ö na po┼éudniu Góry Krymskie, które opadaj─ů stromo na wybrze┼╝e Morza Czarnego.
Miejsce naszego postoju, Teodozja (87 tys. mieszka┼äców), port u nasady Pó┼éwyspu Kercze┼äskiego, jest jednym z najprzyjemniejszych miejsc na Krymie, oaz─ů odosobnienia i spokoju. Kolonia grecka za┼éo┼╝ona w VI w. p.n.e. przez osadników z Miletu prowadzi┼éa odr─Öbn─ů polityk─Ö gospodarcz─ů i bi┼éa w┼éasne monety. Podbita w 380 r. p.n.e. przez wojska Pantikapajonu (Kerczu) sta┼éa si─Ö g┼éównym miastem zachodniej cz─Ö┼Ťci Królestwa Bosfora┼äskiego. Od 1266 r. by┼éa g┼éówn─ů faktori─ů handlow─ů Genui na Krymie. Teodozj─Ö zwiedzamy tylko z okien autokaru: baszta Konstantyna z lat 1382-1448 – ┼Ťlad obecno┼Ťci Genue┼äczyków, fontanna i grobowiec Iwana Ajwazowskiego – Ormianina, najs┼éynniejszego marynisty w dziejach malarstwa, twierdza genue┼äska z XIV-XV w. wraz z basztami, cerkwie ormia┼äskie ┼Ťw. Sergiusza, ┼Ť┼Ť. Archanio┼éów Micha┼éa i Gabriela, ┼Ťw. Jerzego, ┼Ťw. Jana Chrzciciela, Ofiarowania Matki Boskiej, meczet Mufti D┼╝ami z 1623 r., cerkiew bizantyjska.
Docelowym punktem 10-tego dnia Wyprawy jest Pó┼éwysep Kercze┼äski i miasto Kercz (175 tys. mieszka┼äców). Kercz jest najd┼éu┼╝szym miastem Krymu i ma wielonarodowy charakter. Le┼╝y nad Cie┼Ťnin─ů Kercze┼äsk─ů, oddzielaj─ůc─ů Morze Azowskie od Morza Czarnego, poprzez Kercze┼äski ”proliw”. St─ůd, z portu Krym, 5 km do przeciwleg┼éego, rosyjskiego brzegu cie┼Ťniny, portu Kawkaz na pó┼énocnym pó┼éwyspie Czuszka. Miasto za┼éo┼╝one w VI w. p.n.e. przez greckich kolonistów z Miletu, pod nazw─ů Pantikapajon, rych┼éo przekszta┼éci┼éo si─Ö w samodzieln─ů metropoli─Ö, rozpoczynaj─ůc ekspansj─Ö, i w ci─ůgu 100 lat przekszta┼éci┼éo si─Ö w Ksi─Östwo Bosfora┼äskie. ┼Üródmie┼Ťcie Kerczu efektowne, z przewag─ů socrealizmu. Zwiedzamy najciekawsze zabytki miasta:
Cesarski Kurhan wzniesiony w IV w. p.n.e., dla którego┼Ť z w┼éadców Bosforu. W niepozornym (17 m wysoko┼Ťci kopcu) mie┼Ťci si─Ö pusta dzisiaj komora grobowa (4x4 m) z oryginalnym kamiennym sklepieniem. Najwi─Öksze wra┼╝enie robi przej┼Ťcie do komory przez 36-metrowy, sklepiony dromos, poruszaj─ůcy sw─ů pierwotn─ů architektur─ů. Kurhany w okolicach Kerczu s─ů jedynym miejscem na Krymie i jednym z niewielu w Europie, które zosta┼éy zbadane przez archeologów, zabezpieczone i otwarte dla zwiedzaj─ůcych.
Tureck─ů twierdz─Ö Enikale, wzniesion─ů w latach 1699-1703 dla obrony przed Kozakami na us┼éugach Cara Piotra I. Opuszczona w 1785 r. na skutek braku odpowiedniej ilo┼Ťci wody, uleg┼éa cz─Ö┼Ťciowej dewastacji. Zachowa┼éy si─Ö d┼éugie fragmenty pot─Ö┼╝nych murów i ogromna brama wej┼Ťciowa. Forteca oferuje wspania┼éy widok na Morze Azowskie i pe┼én─ů statków Cie┼Ťnin─Ö Kercze┼äsk─ů. Wzgórza widoczne na horyzoncie, nad rosyjskim po┼éudniowym pó┼éwyspem Tama┼ä, to ju┼╝ przedgórza Kaukazu.
Gór─Ö Mitrydatesa IV Eupatora, pot─Ö┼╝nego w┼éadcy Pontu (132-163 p.n.e.), którego miejscowa dynastia Spartokidów poprosi┼éa o pomoc w ich walce z Rzymianami, i tu poleg┼é po heroicznej walce. Cyceron nazwa┼é go „najwi─Ökszym wodzem, z którym Rzym toczy┼é wojn─Ö”. Pot─Ö┼╝ne to wzgórze jest pokryte ruinami starego Pontikapajonu. Tu sta┼é Akropol wraz ze ┼Ťwi─ůtyni─ů Apolla. Na gór─Ö prowadz─ů dwucz─Ö┼Ťciowe monumentalne schody zwane Wielkimi Schodami Mitrydatesa (432 stopnie) wzniesione w latach 1833-1840 wed┼éug projektu W┼éocha Alessandro Digbi zako┼äczone dwoma pot─Ö┼╝nymi gryfami. Dzi┼Ť, na szczycie Góry, znajduje si─Ö wieczny ogie┼ä ku czci bohaterskich obro┼äców Kerczu w czasie II Wojny ┼Üwiatowej. Ni┼╝ej, na tarasie widokowym, znajduje si─Ö kolumna i 2 armaty, po┼Ťwi─Öcone tym bohaterom. U podnó┼╝a schodów znajduje si─Ö pomnik Lenina i zbiorowa mogi┼éa ┼╝o┼énierzy radzieckich poleg┼éych przy wyzwalaniu Kerczu.
Cerkiew ┼Ťw. Jana Chrzciciela z VIII w. to jeden z najwspanialszych zabytków nie tylko Krymu, ale i ca┼éej Ukrainy. Szczególnie pi─Ökne jest wn─Ötrze, najstarsza cz─Ö┼Ť─ç wspiera si─Ö na antycznych kolumnach, jego oryginalne freski przetrwa┼éy do dzi┼Ť.
Wieczorem mamy uroczysto┼Ť─ç, opó┼║niony o 2 dni pó┼émetek Wyprawy.
Nast─Öpnego, 11-tego dnia Wyprawy, odbywamy ca┼éodzienn─ů podró┼╝ po┼éudniowym wybrze┼╝em Krymu, nad Morzem Czarnym. Trasa nasza prowadzi przez Stary Krym (11 tys. mieszka┼äców), gdzie od XIV w. istnia┼é o┼Ťrodek „jurty” (okr─Ögu) Z┼éotej Ordy, z ktorego potem wyodr─Öbni┼é si─Ö Chanat Krymski. W mie┼Ťcie dominuj─ů Tatarzy i ich j─Özyk. Dalej jedziemy przez Bie┼éogorsk i Symferopol, sk─ůd roztacza si─Ö wspania┼éa panorama Gór Krymskich, ze szczytem Czatyrdah na czele (s┼éynny sonet krymski A. Mickiewicza „Czatyrdah”). Pokonujemy Angarskij Pierewa┼é (752 m n.p.m.), fotografujemy Czatyrdah (1527 m) i zje┼╝d┼╝amy do A┼éuszty (36 tys. mieszka┼äców) – drugi oprócz Ja┼éty kompleks letnisk i sanatoriów po┼éudniowego brzegu Krymu. Po lewej stronie, mi─Ödzy Prze┼é─Öcz─ů Angarsk─ů a A┼éuszt─ů, masyw górski Demerd┼╝i (1356 m n.p.m.) z dziwnymi formacjami skalnymi i wysokimi kamiennymi s┼éupami.
Przed Ja┼ét─ů mijamy Ajudah (572 m n.p.m.), schodz─ůcy ku morzu masyw górski, góra – nied┼║wied┼║ widoczna praktycznie z ka┼╝dego miejsca na po┼éudniowym wybrze┼╝u. Uwieczniona przez A. Mickiewicza w s┼éynnym sonecie „Ajudah”.
Mijamy Ja┼ét─Ö, Liwadi─Ö i zatrzymujemy si─Ö w A┼éupce (17 km na zachód od Ja┼éty). Zwiedzamy tu s┼éynny pa┼éac A┼éupkinski, zbudowany z szarego kamienia, uko┼äczony w 1848 r. w tzw. stylu maureta┼äskim dla hr. M. Woroncowa, genera┼éa Gubernatora Kraju Noworosyjskiego. Przy pa┼éacu znajduje si─Ö urz─ůdzony w XIX w. park krajobrazowy z pawilonami i egzotyczn─ů ro┼Ťlinno┼Ťci─ů. Wn─Ötrze pa┼éacu, budowanego przez 20 lat i wzorowane na angielskim stylu i sztuce jest prawdopodobnie najlepiej wyposa┼╝on─ů wystaw─ů eksponatów na Krymie – wszystkie s─ů pi─Ökne i doskonale zachowane. Tu mieszka┼é Churchill w czasie konferencji ja┼éta┼äskiej. Z tarasu i schodów sprzed oszklonej werandy – wspania┼éy widok na Morze Czarne.
W A┼éupce podziwiamy jeszcze (niestety z pewnej odleg┼éo┼Ťci) skalisty przyl─ůdek Aj-Todor, wznosz─ůcy si─Ö oko┼éo 90 m nad morzem. Na jego szczycie wznosi si─Ö s┼éynny neogotycki zamek Jaskó┼écze Gniazdo, zbudowany w latach 1911-1912 przez bakijskiego potentata naftowego B. Stengela w prezencie dla swojej kochanki.
Wracaj─ůc do Ja┼éty, zatrzymujemy si─Ö w Liwadii. To tu, w pa┼éacu b─Öd─ůcym dawn─ů letni─ů rezydencj─ů cara Miko┼éaja II, zbudowan─ů z bia┼éego marmuru w latach 1911-1912, mia┼éa miejsce s┼éynna konferencja ja┼éta┼äska (4-11 lutego 1945 r.). Konferencja, która na dziesi─Öciolecia przes─ůdzi┼éa los krajów Europy ┼Ťrodkowo-wschodniej. Pi─Öknie po┼éo┼╝ona wysoko nad morzem budowla z ogromnym ogrodem, odnowiona na ┼Ťnie┼╝no-bia┼éy kolor. Zwiedzamy sale, w których odbywa┼éa si─Ö konferencja, z mnóstwem zdj─Ö─ç na ┼Ťcianach, a tak┼╝e apartamenty carskie z przedmiotami nale┼╝─ůcymi do ostatnich cz┼éonków rodziny carskiej i ich fotografie oraz urocze, ukwiecone patia w pa┼éacu.
I wreszcie czas na Ja┼ét─Ö (150 tys. mieszka┼äców), najzamo┼╝niejszy kurort czarnomorskiego wybrze┼╝a Krymu. Wspania┼ée amfiteatralne po┼éo┼╝enie, wyszukana architektura, drogie restauracje, resztki imperialnego blasku. Nie mamy czasu na dok┼éadne zwiedzanie. Zje┼╝d┼╝amy kolejk─ů linow─ů ze wzgórza Darsan na g┼éówny prospekt Ja┼éty – Nabierie┼╝n─ů Lenina. Zwiedzamy go, od skweru Kalinina, przez pla┼╝─Ö, Gorodskij Sad z pomnikiem Antoniego Czechowa i jego „Damy Kameliowej”, hotel Marino, skwer Niekrasowa, plac Lenina do placu portowego – i z powrotem. Jest pó┼║ne popo┼éudnie, trzeba wraca─ç do odleg┼éej Teodozji, tym razem przez Sudak (19 tys. mieszka┼äców), znanego z twierdzy genue┼äskiej i „Nowego ┼Üwiatu” ksi─Öcia Lwa Galicyna.
Jak wida─ç, czasu na Krymie nie marnujemy. Zaplanowany wypoczynek „rozp┼éyn─ů┼é si─Ö” w ch─Öci zwiedzenia tego fascynuj─ůcego zak─ůtka Europy. Kolejnego, 12-tego dnia Wyprawy udajemy si─Ö przez Stary Krym i Symferopol, do stolicy chanatu Krymskiego, Bachczysaraju (28,5 tys. mieszka┼äców). Za┼éo┼╝ony w XV w. na miejscu tatarskiej wsi Eski-Jurt, w w─ůskiej dolinie rzeki Czuruk-su, sta┼é si─Ö od razu siedzib─ů w┼éadców przeniesion─ů ze Starego Krymu via skalne miasto Czufut-Kale. Do dzi┼Ť miasto pozostaje pe┼éne orientalnej, lewanty┼äskiej atmosfery, zamieszka┼ée jest w wi─Ökszo┼Ťci przez Tatarów. W kolejno┼Ťci zwiedzamy:
Skalne miasto Czufut-Kale, na które sk┼éadaj─ů si─Ö pieczary mieszkalne i ruiny kilku budowli po┼éo┼╝one oko┼éo 200 m nad dnem doliny rzeki Czuruk-su. Miasto to funkcjonowa┼éo od VI do XIX w., kres jego istnienia po┼éo┼╝yli Rosjanie, którzy usun─Öli st─ůd w XVIII w. ludno┼Ť─ç greck─ů, a w XIX w. – ludno┼Ť─ç karaimsk─ů. Tu w 1427 r. za┼éo┼╝ony zosta┼é Chanat Krymski, a nast─Öpnie osiedlili si─Ö w nim ┼╝ydowscy kupcy i przemieniono je na Fortec─Ö ┼╗ydów. Zachowa┼éy si─Ö: Brama Po┼éudniowa, karaimskie domy modlitwy - Wielka i Ma┼éa Kenesa, mauzoleum D┼╝anike - chanym zbudowane w 1437 r. dla córki chana Totachmysza, dom Abrahama Firkowicza – najs┼éynniejszego karaimskiego uczonego. Na samym szczycie góry stoi twierdza i Brama Wschodnia. Z twierdzy wspania┼éy widok na tzw. Dolin─Ö Jozefata.
Monastyr Uspie┼äski – wspania┼éy klasztor Za┼Ťni─Öcia NMP usytuowany na obu zboczach doliny, któr─ů biegnie droga z Sa┼éacziku (stary Bachczysaraj) do Czufut-Kale. Zacz─Öli go ry─ç w skale pod koniec VIII w. greccy mnisi, którzy opu┼Ťcili Bizancjum w czasach ikonoklazmu. Przez ca┼éy okres rz─ůdów tureckich i tatarskich by┼é siedzib─ů metropolity i g┼éównym o┼Ťrodkiem chrze┼Ťcija┼ästwa na Krymie. Monastyr zamkni─Öty w 1921 r. zosta┼é znów otwarty w 1993 r. Zachowa┼éa si─Ö jaskiniowa cerkiew z XIV w. i cele mnichów (XV-VI w.).
Pa┼éac Chanów, przez Tatarów zwany Chan-saraj, nale┼╝y do najwi─Ökszych atrakcji turystycznych pó┼éwyspu. Powsta┼é za panowania Sachib-Girej-chana (1521-1524 r. i 1532-1551 r.) i s┼éu┼╝y┼é jednej krymskiej dynastii – Girejów. Zwiedzamy wielki meczet Cha┼äski (tylko z zewn─ůtrz) zbudowany wedle projektu Omara – genialnego twórcy pochodz─ůcego z Persji, cmentarz chanów – miejsce spoczynku 16 w┼éadców Krymu, mauzoleum – diurbe Diljary Bikecz – ukochanej ┼╝ony ostatniego chana Krym-Gireja, w┼éa┼Ťciwy pa┼éac z zachowanym fragmentem haremu, ┼╗elazn─ů bram─Ö zwan─ů Portalem Alewiza z 1503 r., Sal─Ö Dywanów, Dziedziniec Fontann ze Z┼éot─ů Fontann─ů (1733 r.) i Fontann─ů ┼üez (1734-1764 r.) dzie┼éo mistrza Omara, Ma┼éy meczet, Domek letni, Wie┼╝─Ö Soko┼éów. Popularno┼Ť─ç poematu A. Puszkina „Fontanna Bachczysaraju” o Fontannie ┼üez ocali┼éa Pa┼éac Chanów przed zniszczeniem w czasach imperium rosyjskiego i doprowadzi┼éa go do przekszta┼écenia w muzeum w czasach ZSRR. Wychodz─ůc z Pa┼éacu Chanów przez bram─Ö wej┼Ťciow─ů przekraczamy rzek─Ö Czuruk-su kamiennym 1-prz─Ös┼éowym mostem ┼éukowym, który b─Ödzie jedynym mostem zwiedzanym przez nas na Krymie.
Po zakupie pami─ůtek w Starym Bachczysaraju (osada wokó┼é pa┼éacu) wracamy, przez Symferopol, do Teodozji na nocleg.
Rankiem nast─Öpnego, 13 tego-dnia Wyprawy, opuszczamy go┼Ťcinn─ů Teodozj─Ö i udajemy si─Ö autokarem do Symferopola, st─ůd poci─ůgiem z wagonami sypialnymi odb─Ödziemy podró┼╝ nocn─ů do Kijowa. Autokar wzi─ů┼é nasze baga┼╝e i przejecha┼é drog─ů l─ůdow─ů, natomiast my, dla zaoszcz─Ödzenia czasu na nocleg w hotelu, korzystamy z poci─ůgu.
Najpierw jeszcze krótka przeja┼╝d┼╝ka autokarem po stolicy Krymu – Symferopolu (356 tys. mieszka┼äców). Jest to „miasto – w─Öze┼é”, „miasto na skrzy┼╝owaniu”, nie jest pierwszorz─Ödn─ů atrakcj─ů turystyczn─ů. Miasto za┼éo┼╝one w III w. p.n.e. jako stolica pa┼ästwa scytyjskiego jest dzi┼Ť stolic─ů autonomicznej republiki. Z wa┼╝niejszych zabytków mo┼╝na wymieni─ç meczet Kebir-D┼╝ami, podmiejsk─ů rezydencj─Ö hrabiego M. Woroncowa, Sobór Katedralny ┼Ťw. Trójcy, Sobór ┼Ť┼Ť. Piotra i Paw┼éa, cerkiew Trzech ┼Üwi─Ötych Hierarchów, gubernialne gimnazjum m─Öskie – w którym w wieku 22 lat naucza┼é Dymitr Mendelejew, Neapol Scyty┼äski – ruiny scytyjskiej stolicy z okresu III w. p.n.e. - IV w. n.e.
Do Kijowa ruszamy wczesnym popo┼éudniem z monumentalnego Dworca Kolejowego, zbudowanego za czasów w┼éadzy radzieckiej. Jazda jest komfortowa, mijamy kolejne stacje kolejowe, na których kwitnie handel przydro┼╝ny.
Rankiem, 14-tego dnia Wyprawy jeste┼Ťmy ju┼╝ w Kijowie. Dzie┼ä zapowiada si─Ö pogodnie, jest bezchmurne niebo. Nasz autokar te┼╝ zd─ů┼╝y┼é na czas. Po szybkim ┼Ťniadaniu w okaza┼éym budynku Kijowskiego Dworca Kolejowego udajemy si─Ö metrem do przystani statków ┼╝eglugi rzecznej po Dnieprze. Tu czeka ju┼╝ na nas wynaj─Öty statek i na jego pok┼éadzie nasz przewodnik po mostach Kijowa na Dnieprze – Pan In┼╝. Valery Korotych, cz┼éonek Rady Nadzorczej najwi─Ökszej ukrai┼äskiej firmy mostowej – „Mostobud”, Honorowy Budowniczy Ukrainy. Z pok┼éadu statku zwiedzamy w kolejno┼Ťci – p┼éyn─ůc na po┼éudnie nast─Öpuj─ůce mosty:
Metro Bridge, 6-cio prz─Ös┼éowy, ┼╝elbetowy most ┼éukowy z jazd─ů gór─ů, zbudowany w 1965 r wed┼éug projektu In┼╝ynierów G. Fuxa i Y. Inosowa. Przez most prowadzi jedna z linii kijowskiego metra ┼Ťwiatoszy┼äsko-browar┼Ťka oraz jezdnia samochodowa. Na d┼éugo┼Ťci 2 prz─Öse┼é most rozdziela si─Ö na cz─Ö┼Ť─ç ┼Ťrodkow─ů, prowadz─ůc─ů lini─Ö metra do podziemnej stacji Dnipro, oraz na 2 cz─Ö┼Ťci boczne prowadz─ůce ruch samochodowy (po 2 pasy ruchu z ka┼╝dej strony),
Paton Bridge, zbudowany w 1953 r. stalowy most belkowy na s┼éupowych filarach ┼╝elbetowych, ma 1543 m d┼éugo┼Ťci i liczy ponad 20 prz─Öse┼é. Wyniesione w gór─Ö prz─Ös┼éo ┼╝eglowne ma wi─Öksz─ů rozpi─Öto┼Ť─ç i wzmocnione (podwy┼╝szone) przekroje podporowe. Jest to most drogowy, prowadzi 2x3 pasy ruchu samochodowego w obu kierunkach i pas dwukierunkowy dla trolejbusu ┼é─ůcz─ůcego Peczersk z Lewym Brzegiem Dniepru.
By┼é to pierwszy w pe┼éni spawany elektrycznie most w ┼Ťwiecie o takiej d┼éugo┼Ťci i najd┼éu┼╝szy most w Europie w tamtym czasie. Most nosi nazw─Ö Evgeny Patona, s┼éynnego w ┼Ťwiecie specjalisty od technologii spawania. W przekroju poprzecznym ma 4 blachownice stalowe wspó┼épracuj─ůce z p┼éyt─ů ortotropow─ů jezdni,
Darnytskyi Railroad Bridge, zbudowany w 1949 r. wed┼éug projektu in┼╝ynierów J. Barenboyma i E. Radzevicha, w miejscu starego mostu, zniszczonego w pierwszych dniach II Wojny ┼Üwiatowej. Jest to 3-prz─Ös┼éowy stalowy most ┼éukowy z jazd─ů po┼Ťredni─ů. Do kratownicowych ┼éuków podwieszony jest za pomoc─ů sztywnych wieszaków stalowy, a┼╝urowy pomost linii kolejowej. Do mostu prowadz─ů z obu stron d┼éugie, ┼éukowe prz─Ös┼éa estakad dojazdowych z betonu,
New Darnitskui Automobile/Railroad Bridge jest aktualnie w ko┼äcowej fazie realizacji. Ma 1100 m d┼éugo┼Ťci i po┼éo┼╝ony jest 50 m na po┼éudnie od istniej─ůcego Darnytsia Railroad Bridge. Jest to trójprz─Ös┼éowy stalowy most ┼éukowy z jazd─ů do┼éem. ┼üuki pe┼éno┼Ťcienne typu Langera, nachylone w kierunku ┼Ťrodka mostu. W dwóch prz─Ös┼éach wieszaki sztywne, w trzecim dodano uko┼Ťne zastrza┼éy, tworz─ůc krat─Ö typu N z parabolicznym pasem górnym – przypuszczalnie w celach monta┼╝owych, gdy┼╝ te 3 prz─Ös┼éa razem s─ů aktualnie nasuwane pod┼éu┼╝nie na podpory. Most ma bardzo oryginalne filary ┼╝elbetowe oraz d┼éugie belkowe estakady dojazdowe. Po uko┼äczeniu b─Ödzie prowadzi┼é 2 tory kolejowe oraz 2 x 3 pasy ruchu samochodowego,
Pivdennyi (Po┼éudniowy) Bridge, zbudowany w 1990 r. wed┼éug projektu architekta A. Gavrilova i in┼╝yniera G. Fuxa jest drugim mostem dla metra w Kijowie, s┼éu┼╝─ůcym syrecko-peczerskiej linii metra w obu kierunkach oraz ruchowi samochodowemu (po 3 pasy ruchu w ka┼╝dym kierunku). Jest to 1-pylonowy most podwieszony, uk┼éad lin w prz─Ö┼Ťle podwieszonym – wachlarzowy, w prz─Ö┼Ťle podwieszaj─ůcym – harfowy. Szeroki pomost stalowy, dwuskrzynkowy z p┼éyt─ů ortotropow─ů, pylon H-owy z dodatkowym st─Ö┼╝eniem u góry, o wysoko┼Ťci 135 m. Rozpi─Öto┼Ť─ç g┼éównego prz─Ös┼éa 271 m, d┼éugo┼Ť─ç mostu wraz z belkowymi dojazdami – 1227 m. Most zamyka od po┼éudnia wewn─Ötrzn─ů obwodnic─Ö miasta.
Kieruj─ůc si─Ö teraz rzek─ů Dniepr na pó┼énoc, mijamy wymienione 5 mostów i zwiedzamy nast─Öpne:
Park Pedestrian Bridge, zbudowany w 1957 r. wed┼éug projektu architekta V. Suvorova i in┼╝yniera V. Kiriyenko. Jest to wisz─ůca k┼éadka dla pieszych o d┼éugo┼Ťci 400 m ┼é─ůcz─ůca prawy Brzeg Dniepru z wysp─ů Truchanowsk─ů, na której jest Centralna Pla┼╝a Kijowska. Konstrukcja k┼éadki stalowa. Do sztywnych ci─Ögien, podwieszony jest za pomoc─ů sztywnych wieszaków pomost blachownicowy. Pylony stalowe w kszta┼écie litery H przekazuj─ů obci─ů┼╝enie na s┼éupowe filary ┼╝elbetowe,
Gavanskyi Bridge, oddany cz─Ö┼Ťciowo do u┼╝ytkowania w grudniu 2007 r. stanowi element estakady prowadz─ůcej z cz─Ö┼Ťci miasta zwanej Pado┼éem przez kana┼é Gavani na Wysp─Ö Rybalsk─ů i dalej do Podolsko-Woskresenskiego przej┼Ťcia mostowego. Wyspa Rybalska ma si─Ö sta─ç miejskim down-town, z wie┼╝owcami i centrami biznesu. Most ma d┼éugo┼Ť─ç 349 m i szeroko┼Ť─ç 40 m. Jest to belkowy most 7-mio prz─Ös┼éowy, po┼éo┼╝ony w du┼╝ym ┼éuku pionowym. D┼║wigary g┼éówne stalowe (4 w przekroju poprzecznym) o zmiennej wysoko┼Ťci, z ┼╝elbetow─ů, zespolon─ů p┼éyt─ů pomostu. Kana┼é ┼╝eglowny pod mostem ma wymiary 45x15 m.
W tle, za mostem Gavanskim wida─ç zarysy Mostu Rybalskiego nad kana┼éem Gavani. Most ten, zbudowany w 1963 r. ma d┼éugo┼Ť─ç 474,3 m, z g┼éówn─ů cz─Ö┼Ťci─ů podwieszon─ů o d┼éugo┼Ťci 275,7 m i rozpi─Öto┼Ťciach 65,85 + 144,0 + 65,85 m. Most jest dwupylonowy, pylony ┼╝elbetowe w kszta┼écie ram portalowych, o wysoko┼Ťci 42 m. Wanty rzadkie w 2 p┼éaszczyznach o uk┼éadzie promienistym. Ustrój no┼Ťny pomostu stalowy, dwie skrzynki otwarte do┼éem s─ů w rozstawie osiowym 9,6 m. Pomost ┼╝elbetowy z belek typu T o szeroko┼Ťci 1,5 m. Od 1990 r. z uwagi na z┼éy stan techniczny, most ten pe┼éni rol─Ö k┼éadki dla pieszych,
Podilskyi Metro Bridge, most w budowie na nowej 7-kilometrowej trasie prowadz─ůcej metro przysz┼éej podolsko-woskresenskiej linii oraz 2 x 3 pasy ruchu samochodowego w obu kierunkach. Most ┼é─ůczy Wysp─Ö Rybalsk─ů na prawym brzegu Dniepru z lewym brzegiem Dniepru i przebiega tak┼╝e nad Wysp─ů Truchanowsk─ů. Prz─Ös┼éa stalowe, kratownicowe o sta┼éej wysoko┼Ťci (krata typu W), za wyj─ůtkiem prz─Ös┼éa ┼╝eglownego, gdzie belkowe prz─Ös┼éo kratowe b─Ödzie podwieszone do ┼éuku stalowego o rozpi─Öto┼Ťci oko┼éo 250 m. In┼╝ynier Korotych obja┼Ťni┼é nam szczegó┼éowo technologi─Ö budowy filarów w g┼é─Öbokich nurtach Dniepru.
Na pó┼énoc od tego mostu wida─ç dok┼éadnie jeszcze dwa mosty na Dnieprze, do których ju┼╝ nie p┼éyniemy, ale wys┼éuchujemy relacji na temat ich danych technicznych. Pierwszy z nich to:
Petrivsky Railroad Bridge, 11-to prz─Ös┼éowy most kolejowy zamykaj─ůcy od pó┼énocy kolejow─ů obwodnic─Ö Kijowa. Nad filarami przerzucone s─ů kratowe d┼║wigary g┼éówne o pasach równoleg┼éych, z krat─ů typu W z dodatkowymi wieszakami i s┼éupkami. Trzy kraty skrajne, od strony Wyspy Rybalskiej s─ů 1-no prz─Ös┼éowe, o mniejszej wysoko┼Ťci, pozosta┼ée s─ů 1-no lub 2-prz─Ös┼éowe, o tej samej, ale dwukrotnie wi─Ökszej wysoko┼Ťci,
Moskovskyi Bridge, zamykaj─ůcy od strony pó┼énocy wewn─Ötrzn─ů obwodnic─Ö drogow─ů (tras─Ö szybkiego ruchu). Jest to 1-no pylonowy stalowy most podwieszony zaprojektowany przez architekta A.V. Dobrovolskiego i in┼╝yniera B. Fuxa, zbudowany w 1976 r. Rozpi─Öto┼Ť─ç g┼éównego prz─Ös┼éa wynosi 300 m; ┼╝elbetowy pylon A-owy ma 119 m wysoko┼Ťci, rzadkie wanty w dwóch p┼éaszczyznach o uk┼éadzie w prz─Ö┼Ťle g┼éównym (podwieszonym) – wachlarzowym, w prz─Ö┼Ťle podwieszaj─ůcym – gwia┼║dzistym. D┼éugo┼Ť─ç prz─Ös┼éa g┼éównego (nad Dnieprem) wraz z estakad─ů dojazdow─ů – 816 m, d┼éugo┼Ť─ç prz─Ös┼éa podwieszaj─ůcego nad Desyonk─ů – dop┼éywem Dniepru – wraz z estakad─ů dojazdow─ů – 732 m. Szeroko┼Ť─ç pomostu odpowiednio 31,4 i 29,1 m. Ustrój no┼Ťny pomostu stanowi─ů 2 skrzynki stalowe o sta┼éej wysoko┼Ťci, rozdzielone p┼éyt─ů ortotropow─ů.
┼╗aden z mostów Kijowa nie przetrwa┼é II Wojny ┼Üwiatowej. Wszystkie zosta┼éy b─ůd┼║ odbudowane, b─ůd┼║ nowo wzniesione. Oprócz mostów mogli┼Ťmy z pok┼éadu statku podziwia─ç wspania┼éy, wysoki prawy brzeg rzeki, na którym zbudowany zosta┼é Kijów; brzeg pe┼éen parków i zieleni. Id─ůc od pó┼énocy ku po┼éudniu by┼éy to: Park Chreszczatyi, Ogród Miejski, Maryj┼äskyi Park, Park Grób Askolda, Park Wiecznej Chwa┼éy, Peczerskyi Park Krajobrazowy, Ogród Botaniczny. Na ka┼╝dego kijowianina przypada 25 m2 zieleni (w Pary┼╝u – 7 m2, w Sankt Petersburgu – 11,2 m2, w Moskwie 19,8 m2).
Po trudach zwiedzania mostów wysiadamy ze statku na Dworcu Rzecznym przy granitowym nadbrze┼╝u i rozpoczynamy zwiedzanie Kijowa. Kijów, stolica Ukrainy (2,6 mln mieszka┼äców), dawna stolica Rusi Kijowskiej liczy oko┼éo 1500 lat. Jest to wspania┼ée miasto, po┼éo┼╝one na 7-miu wzgórzach i nieprzypadkowo od dawna nazywano go drugim Rzymem, rywalem Konstantynopola. Papie┼╝ Jan Pawe┼é II nazwa┼é go ┼Ťwiat┼éem Ukrainy i nowym Jeruzalem, a rzece Dniepr nada┼é miano ukrai┼äskiego Jordanu. Kijów jest miastem wspania┼éych cerkwi, stolic─ů ukrai┼äskiego prawos┼éawia.
Miasto zwiedzamy cz─Ö┼Ťciowo pieszo, cz─Ö┼Ťciowo z okien autobusu. W kolejno┼Ťci zwiedzili┼Ťmy: Cerkiew Bo┼╝ego Narodzenia, wyjechali┼Ťmy kolejk─ů z─Öbat─ů do Górnego Miasta, przeszli┼Ťmy obok pomnika monumentalnego socrealizmu – siedziby Ministerstwa Spraw Zagranicznych – do Monasteru ┼Ťw. Micha┼éa Archanio┼éa o Z┼éotych Kopu┼éach (Sobór Michaj┼éowski). St─ůd, pod dzwonnic─ů mieszcz─ůc─ů cerkiew Trzech ┼Üwi─Ötych Hierarchów, przechodzimy ko┼éo pomnika Ofiar G┼éodu na Ukrainie i w centrum placu Michaj┼éowskiego zwiedzamy pomnik ksi─Ö┼╝nej Olgi, która przyj─Ö┼éa chrzest 40 lat przed chrztem Rusi. Dalej kierujemy si─Ö na g┼éówny plac miasta – Majdan Niepodleg┼éo┼Ťci. Rzut oka na rekonstrukcj─Ö jednej z bram starego Kijowa, 62-metroww─ů kolumn─Ö – symbol niepodleg┼éo┼Ťci Ukrainy, monumentalne budowle Hotelu Ukraina, Domu Zwi─ůzków Zawodowych, Centralnego Domu Towarowego przy najwi─Ökszej arterii Kijowa – ulicy Chreszczatik.
St─ůd udajemy si─Ö autobusem do ┼üawry Kijowsko-Peczerskiej, wielkiego o┼Ťrodka kultu religijnego, duchowej kolebki Rusi. Po nadbramnej cerkwi ┼Üwi─Ötej Trójcy zwiedzamy tam Wielk─ů Dzwonnic─Ö, cerkiew ┼Ťw. Miko┼éaja, Sobór Za┼Ťni─Öcia Matki Boskiej, cerkiew metropolitaln─ů, cerkiew Wszystkich ┼Üwi─Ötych, liczne budynki gospodarcze, baszty, cerkiew Podniesienia Krzy┼╝a ┼Üwi─Ötego i na ko┼äcu Bliskie Pieczary z relikwiami 75 mnichów (w tym ┼Ťw. Antoniusza Peczerskiego). Wychodz─ůc z ┼üawry – rzut oka na góruj─ůcy nad Peczerskiem pot─Ö┼╝ny pomnik Matki – Ojczyzny. St─ůd wracamy do Górnego Miasta na Plac Sofijski, przy którym stoi s┼éynny Sobór Sofijski, 13-to kopu┼éowa ┼Ťwi─ůtynia wzniesiona w latach 1017-1031 i rozbudowana w XVII i XVIII wieku. Jest to jeden z najwspanialszych zabytków Europy Wschodniej, wpisany na list─Ö ┼Üwiatowego Dziedzictwa UNESCO. Plac zdobi pomnik Bohdana Chmielnickiego z 1888 r. St─ůd ulic─ů W┼éodzimiersk─ů dochodzimy do pi─Öknie usytuowanej na wzgórzu cerkwi ┼Ťw. Andrzeja, barokow─ů ┼Ťwi─ůtyni─Ö z zielonym dachem, zbudowan─ů w latach 1747-1763 dla u┼Ťwietnienia wizyty carycy El┼╝biety w Kijowie. Wreszcie, zm─Öczeni, schodzimy strom─ů ulic─ů handlow─ů – Zjazdem Andrzejewskim – kijowskim Montmartrem - na Padó┼é, w pobli┼╝u Dniepru, sk─ůd udajemy si─Ö na zas┼éu┼╝ony odpoczynek do hotelu. Wcze┼Ťniej kolacja w restauracji z wystrojem ukrai┼äskim i kuchni─ů ukrai┼äsk─ů, ale nietypowa, bo przystawka musia┼éa wystarczy─ç za danie g┼éówne.
Nast─Öpny, 15-ty dzie┼ä Wyprawy, to ca┼éodzienna podró┼╝ autokarem do Lwowa. Jedziemy przez Wo┼éy┼ä, po drodze mijamy dobrze znane przez Polaków miejscowo┼Ťci, takie jak ┼╗ytomierz (jedno z najwi─Ökszych skupisk Polaków na Ukrainie, aktualnie ┼╝yje w mie┼Ťcie oko┼éo 40 tys. Polaków), Nowogród Wo┼éy┼äski, Równe (przez 200 lat o┼Ťrodek dóbr Lubomirskich na Wo┼éyniu), Dubno (w┼éasno┼Ť─ç kolejno Ostrogskich, Zas┼éawskich, Lubomirskich, jedna z najwa┼╝niejszych we wschodniej Europie gmin ┼╝ydowskich, tu ┼╝yli Wojciech Bogus┼éawski i Tadeusz Czacki), Brody (miasto i zamek za┼éo┼╝one przez Stanis┼éawa ┼╗ó┼ékiewskiego w 1584 r., st─ůd pochodzi┼éa rodzina Josifa Brodskiego – laureata, literackiej nagrody Nobla w 1987 r.), Olesko (tu, w zamku urodzili si─Ö królowie polscy: Jan III Sobieski w 1629 r. i Micha┼é Korybut Wi┼Ťniowiecki w 1639 r.
Pod wieczór doje┼╝d┼╝amy do Lwowa. Obrze┼╝a miasta robi─ů nienajlepsze wra┼╝enie. Miasto jest wyra┼║nie niedoinwestowane; brukowane, nierówne ulice pami─Ötaj─ů chyba jeszcze czasy przedwojenne. Ale mimo to, s┼éysz─ůc p┼éyn─ůce z ust naszego pilota i przewodnika Pana Franciszka Brodzkiego opowie┼Ťci o tym fascynuj─ůcym mie┼Ťcie, zaczynamy czu─ç jego niepowtarzaln─ů atmosfer─Ö. Lwów (810 tys. mieszka┼äców), le┼╝y nad ma┼é─ů rzek─ů Pe┼étwi─ů, na europejskim dziale wód; jedne sp┼éywaj─ů do Ba┼étyku, drugie do Morza Czarnego. Za┼éo┼╝ony w po┼éowie XIII w. przez ksi─Öcia halicko-wo┼éy┼äskiego, Daniela. Od 1349 r. miasto wraz z Rusi─ů Halick─ů przy┼é─ůczono do Polski. Od XV do XVII w. pozostawa┼é najwa┼╝niejszym miastem po┼éudniowo-wschodniej Rzeczypospolitej. Od swojego za┼éo┼╝enia mia┼é charakter wielonarodowo┼Ťciowy (Polacy, Ukrai┼äcy, Niemcy, ┼╗ydzi – 25 % ju┼╝ w XVI w., Ormianie). W czasach rozbiorów Polski – stolica Królestwa Galicji i Lodomerii, po I Wojnie ┼Üwiatowej miasto znalaz┼éo si─Ö w granicach Polski. By┼éo wielkim o┼Ťrodkiem nauki i kultury. W przededniu II Wojny ┼Üwiatowej Polacy stanowili 50 % mieszka┼äców, ┼╗ydzi 33 %, Ukrai┼äcy 16 %. Dzi┼Ť jest stolic─ů zachodniej Ukrainy, mieszka w nim tylko oko┼éo 30 tys. Polaków. Rzeka Pe┼étwia od 1906 r. p┼éynie podziemnym, przykrytym korytem, st─ůd we Lwowie nie ma mostów.
Doje┼╝d┼╝amy do ┼Ťródmie┼Ťcia, które znajduje si─Ö od 1998 r. na li┼Ťcie ┼Üwiatowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Ma ono unikaln─ů pod wzgl─Ödem bogactwa zabudow─Ö historyczn─ů. Rozpoczynamy zwiedzanie od Wa┼éów Hetma┼äskich (dzi┼Ť Prospekt Swobody), gdzie mijamy Teatr Miejski (Teatr Opery i Baletu), dzie┼éa Wiede┼äczyków H. Helmera i F. Fellnera z lat 1897-1900, Muzeum Etnografii i Rzemios┼éa Artystycznego, Pomnik Tarasa Szewczenki, Grand Hotel, Galicyjsk─ů Kas─Ö Oszcz─Ödno┼Ťci, dochodz─ůc do Placu Mickiewicza. Stoi tu Pomnik Adama Mickiewicza, d┼éuta Antoniego Popiela z 1904 r., statua Naj┼Ťwi─Ötszej Marii Panny na wysokiej kolumnie oraz s┼éynny Hotel George czynny od 1793 r. Mieszkali tu m.in. Balzac, Liszt, Ravel, a nawet Jean-Paul-Sartre. Wracaj─ůc do fontanny przed Teatrem Miejskim zbaczamy jeszcze na zakupy pami─ůtek z zachodniej Ukrainy (g┼éównie z Huculszczyzny). Nocleg sp─Ödzamy w eleganckim hotelu, gdzie do kolacji przygrywa nam polski zespó┼é artystyczny, ┼Ťpiewaj─ůc tradycyjne piosenki lwowskie. W hotelu tym dokonujemy te┼╝ ostatnich pami─ůtkowych zakupów.
Przedpo┼éudnie ostatniego, 16-tego dnia Wyprawy sp─Ödzamy te┼╝ we Lwowie. Zwiedzanie rozpoczynamy od Placu Bernardy┼äskiego, gdzie wznosi si─Ö gmach ko┼Ťcio┼éa Bernardynów z lat 1600-1630, dzi┼Ť nale┼╝─ůcy do cerkwi greckokatolickiej. St─ůd kierujemy si─Ö do Kaplicy Boimów z lat 1611-1615, uwa┼╝anej za najwi─Öksze dzie┼éo architektury manierystycznej w tej cz─Ö┼Ťci Europy. Nast─Öpnie zwiedzamy z zewn─ůtrz ┼üaci┼äsk─ů Katedr─Ö Wniebowzi─Öcia NMP, wzniesion─ů pomi─Ödzy 1360 a 1479 r., przebudowan─ů w stylu rokokowym w 1770 r. Tu, 1. kwietnia 1656 r. król Jan Kazimierz z┼éo┼╝y┼é s┼éynne ┼Ťluby lwowskie, obieraj─ůc Matk─Ö Bosk─ů Królow─ů Polski.
Nast─Öpnie kierujemy si─Ö do serca miasta, na Rynek Lwowski. Mierzy 142 na 129 m, wytyczony zosta┼é w 1381 r. i otaczaj─ů go 44 – bardzo interesuj─ůce kamienice. W ┼Ťrodku stoi klasycystyczny ratusz z 1835 r. z wie┼╝─ů o wysoko┼Ťci 65 m i dwoma, kamiennymi lwami przy wej┼Ťciu. W naro┼╝ach rynku 4 pi─Ökne fontanny. St─ůd kierujemy si─Ö do pot─Ö┼╝nego gmachu ko┼Ťcio┼éa Dominikanów z 1747 r. – obecnie cerkwi greckokatolickiej, przechodzimy ko┼éo pomnika Nikifora Krynickiego i ko┼éo s┼éynnej cerkwi wo┼éoskiej Za┼Ťni─Öcia NMP z lat 1591-1629 – ze wspania┼é─ů wie┼╝─ů Korniakta wysoko┼Ťci 65 m, kaplic─ů Trzech ┼Üwi─Ötych Hierarchów i w┼éa┼Ťciw─ů cerkwi─ů autokefalii ukrai┼äskiej. Nast─Öpnie mijamy Królewski Arsena┼é i pomnik dziejopisa ukrai┼äskiego na skwerze przy ulicy Pidwalnoj. St─ůd wida─ç po drugiej stronie ulicy baszt─Ö Prochow─ů z lat 1554-1556, a dalej – po tej samej stronie ulicy Arsena┼é Miejski z lat 1554-1556, mieszcz─ůcy od 1981 r. Muzeum Or─Ö┼╝a.
Wsiadamy do autokaru by uda─ç si─Ö na cmentarz ┼üyczakowski. Po drodze mijamy monumentalny gmach Sejmu Galicyjskiego z lat 1877-1881, w którym od 1923 r. mie┼Ťci┼é si─Ö Uniwersytet Jana Kazimierza (obecnie Uniwersytet im. Iwana Franki). Dalej, przeje┼╝d┼╝amy ko┼éo Parku Stryjskiego do kolejnego wielkiego zabytku Lwowa – greckokatolickiej Katedry ┼Ťw. Jura, rokokowego pa┼éacu metropolitów, ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Marii Magdaleny z 1630 r. i okaza┼éego gmachu Politechniki Lwowskiej.
Z bardzo dobr─ů polsk─ů przewodniczk─ů zwiedzamy najlepiej zachowan─ů polsk─ů metropoli─Ö na Ukrainie i zarazem jedn─ů z najwa┼╝niejszych metropolii w dziejach kultury polskiej – cmentarz ┼üyczakowski. Tu na 42 ha, w oko┼éo 300 tys. grobów, spoczywa 500 tys. osób. Grobowców jest ponad 2 tysi─ůce, a pos─ůgów o warto┼Ťci zabytkowej oko┼éo 500. Odwiedzamy groby wybitnych Polaków: S. Banacha, S. Goszczy┼äskiego, A. Grottgera, M. Konopnickiej, F. Smolki, K. Szajnochy, G. Zapolskiej, dalej groby Iwana Franki – wybitnej postaci literatury ukrai┼äskiej oraz Salomei Kruszelnickiej – „s┼éowika” Ukrainy.
St─ůd udajemy si─Ö na cmentarz – pomnik Orl─ůt Lwowskich. Spoczywa tutaj 2859 poleg┼éych w polsko-ukrai┼äskich walkach o Lwów w latach 1918-1919, w tym Profesor medycyny dr Ludwik Rydygier, ┼Ťwiatowej s┼éawy chirurg i genera┼é Wojska Polskiego. Cmentarz – bestialsko zniszczony w 1971 r. z polecenia w┼éadz sowieckich, zosta┼é – dzi─Öki staraniom w┼éadz polskich – pi─Öknie odrestaurowany. Zwiedzamy te mogi┼éy pe┼éni zadumy i melancholijnego nastroju.
Czas ko┼äczy─ç nasz─ů przygod─Ö ze Lwowem. Wracamy autokarem na Plac Bernardy┼äski, zwiedzamy pomnik za┼éo┼╝yciela Lwowa – ksi─Öcia Dani┼éo i udajemy si─Ö na msz─Ö ┼Ťwi─Öt─ů do Katedry Lwowskiej. Po mszy zwiedzamy katedr─Ö, renesansow─ů kaplic─Ö Kampianów z 1597 r. tablic─Ö po┼Ťwi─Öcon─ů rozstrzelanym przez hitlerowców w dniu 4 lipca 1941 r. wybitnym polskim profesorom wy┼╝szych uczelni Lwowa (m.in. Kazimierz Bartel, Tadeusz Boy-┼╗ele┼äski), tablic─Ö po┼Ťwi─Öcon─ů wizycie w Katedrze Jana Paw┼éa II w dniu 25 czerwca 2001 r.
Jeszcze ostatni rzut oka na Wa┼éy Hetma┼äskie, Oper─Ö, fontann─Ö przed Oper─ů i czas opuszcza─ç to wspania┼ée miasto. Miasto, o którym Marian Hemar (1901-1972), poeta pochodz─ůcy ze spolonizowanej rodziny ┼╝ydowskiej mówi┼é i┼╝ jest „op─Ötany Lwowem”, a pisa┼é m.in. te s┼éowa: „My jeste┼Ťmy z polskiej Florencji / z miasta siedmiu pagórków fiesolskich / z miasta muzyki, inteligencji / i najpi─Ökniejszych kobiet polskich”.
Pó┼║nym popo┼éudniem wracamy przez przej┼Ťcie graniczne w Korczowej, Radymno, Jaros┼éaw, Przeworsk, ┼üa┼äcut, Rzeszów, D─Öbic─Ö, Pilzno, Tarnów, Bochni─Ö do Krakowa. Pe┼éni wra┼╝e┼ä i do┼Ťwiadcze┼ä. Wyprawa by┼éa ┼Ťwietna, ale bardzo trudna. Dziesi─ůtki mostów, rzek, krajobrazów, obiektów turystycznych. Wymaga┼éo to nie lada wysi┼éku i zdyscyplinowania. Wszyscy uczestnicy Wyprawy zdali ten egzamin na medal. Tak pod wzgl─Ödem fachowym – in┼╝ynierskim, pod wzgl─Ödem turystycznym i towarzyskim, a tak┼╝e pod wzgl─Ödem patriotycznym. Za to wszystko nale┼╝─ů im si─Ö s┼éowa serdecznego podzi─Ökowania.

ZESTAWIENIE:

 
Przejechano autokarem (km)
7000
Zwiedzono obiektów mostowych
50
Zaliczono obiektów mostowych z okien autokaru
21
Zwiedzono miast
20
Zaliczono miast z okien autokaru
21
Zwiedzono miejsc turystycznych i krajobrazowych
36
Spotkania fachowe
2
Imprezy kulturalne
3

 

 Opracowa┼é Prof. dr hab. in┼╝. Kazimierz FLAGA

 

 

Kategoria: